KhaThi.comKhả Thi
Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án nhỏ

Thuê đơn vị tư vấn lập báo cáo khả thi: khi nào cần, viết đề bài và nghiệm thu

Khi nào cơ sở nhỏ nên thuê tư vấn lập báo cáo khả thi, phần nào tự làm, cách viết đề bài, điều khoản hợp đồng và cách nghiệm thu để tránh báo cáo đóng khuôn.

Two Vietnamese men sit across a small plastic table at a roadside tea stall, one sliding a plain folder toward the other, over the shoulder shot, faces hidden, warm dusk light

Cơ sở nhỏ nên thuê đơn vị tư vấn lập báo cáo khả thi khi dự án phải nộp hồ sơ theo thủ tục có yêu cầu chuyên môn, như thiết kế xây dựng, hồ sơ môi trường thuộc diện cấp phép, hay khi người cấp vốn đòi báo cáo do đơn vị độc lập lập. Ngoài các trường hợp đó, chủ đầu tư thường tự lập được phần lớn báo cáo và chỉ cần thuê từng phần chuyên môn.

Dù thuê toàn bộ hay một phần, ba thứ vẫn phải đến từ bạn: dữ liệu thị trường của chính cơ sở, các giả định kinh doanh, và quyết định cuối cùng. Bài này giúp bạn phân phần tự làm và phần thuê, viết đề bài, đưa điều khoản cần thiết vào hợp đồng và nghiệm thu sản phẩm sao cho nhận về một báo cáo dùng được, không phải một tập văn bản đóng khuôn đổi tên dự án.

Phần nào tự làm, phần nào nên thuê

Thị trường và khách hàng: tự làm. Không đơn vị tư vấn nào biết khách của bạn rõ bằng bạn. Đơn đặt hàng, danh sách khách, giá đối thủ quanh vùng là dữ liệu bạn tự thu thập; thuê người viết phần này thường ra những đoạn chung chung về quy mô ngành.

Giả định kinh doanh: tự làm, nhờ người soát. Giá bán, sản lượng theo năm, chi phí nhân công, công suất khai thác là quyết định của chủ đầu tư. Có thể nhờ người có kinh nghiệm soát, nhưng không giao cho họ tự đặt.

Thiết kế, dự toán xây dựng: thuê. Bản vẽ, dự toán theo khối lượng, hồ sơ xin phép xây dựng cần người có chuyên môn và đôi khi có điều kiện năng lực theo quy định.

Hồ sơ môi trường thuộc diện cấp phép: thuê. Khi dự án phải có giấy phép môi trường hoặc đánh giá tác động môi trường, hồ sơ cần đơn vị chuyên môn lập theo yêu cầu thẩm định.

Mô hình tài chính: tuỳ. Nếu bạn quen bảng tính, tự dựng rồi nhờ người soát công thức. Nếu chưa quen, thuê dựng mô hình nhưng yêu cầu bảng tính mở, có trang giả định riêng, để bạn tự thay số về sau.

Biên tập, trình bày: tuỳ. Một người biên tập giỏi giúp báo cáo gọn và nhất quán. Đây là phần thuê rẻ nhất mà tác dụng thấy ngay.

Khi nào nên thuê trọn gói

Thuê trọn gói không phải là dấu hiệu yếu kém; có những trường hợp nó là lựa chọn hợp lý:

  • Dự án thuộc diện phải lập báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc báo cáo kinh tế – kỹ thuật theo pháp luật về xây dựng để thẩm định.
  • Dự án cần thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư theo Luật Đầu tư 2020, có hồ sơ đề xuất dự án theo mẫu.
  • Người cấp vốn hoặc nhà đầu tư góp vốn yêu cầu báo cáo do đơn vị độc lập lập.
  • Dự án có nhiều hạng mục kỹ thuật chuyên sâu cùng lúc: xây dựng, xử lý nước thải, dây chuyền nhập khẩu.
  • Chủ đầu tư đang vận hành cơ sở cũ, không có thời gian dành vài tuần liền cho việc lập báo cáo.

Ngay cả khi thuê trọn gói, hãy dành thời gian cho buổi làm việc đầu tiên và các buổi duyệt bản nháp. Báo cáo được lập khi chủ đầu tư vắng mặt gần như luôn phải sửa nhiều lần sau đó.

Viết đề bài trước khi gặp đơn vị tư vấn

Đề bài rõ ràng giúp bạn so các đơn vị trên cùng một mặt bằng và tránh phát sinh. Một đề bài hai trang gồm:

  1. Mô tả dự án trong năm câu: làm gì, ở đâu, quy mô, vốn dự kiến, thời điểm muốn bắt đầu.
  2. Mục đích của báo cáo: để tự quyết định, để trình người góp vốn, để nộp hồ sơ vay, hay để nộp theo thủ tục hành chính. Mỗi mục đích dẫn đến độ sâu khác nhau.
  3. Phạm vi công việc: các chương cần lập, các phần bạn tự cung cấp, các phần đơn vị tư vấn tự khảo sát.
  4. Dữ liệu bạn đã có: giấy tờ đất, báo giá máy, số liệu bán hàng cũ, danh sách khách. Liệt kê để đơn vị tư vấn không tính công làm lại.
  5. Sản phẩm cần giao: báo cáo bản in và bản điện tử, bảng tính tài chính dạng mở, bản vẽ, số bản.
  6. Thời hạn và lịch duyệt: ngày giao bản nháp, số vòng góp ý, ngày giao bản cuối.

Gửi cùng một đề bài cho hai hoặc ba đơn vị và đề nghị họ báo giá kèm danh sách công việc. So sánh chỗ họ hiểu khác nhau về phạm vi thường cho bạn biết nhiều hơn so giá.

Câu hỏi nên đặt khi gặp đơn vị tư vấn

Buổi gặp đầu tiên là để đánh giá họ, không chỉ để họ hỏi bạn. Một vài câu hỏi giúp phân biệt nhanh:

  • Đơn vị đã lập báo cáo cho dự án cùng ngành, cùng quy mô chưa, có thể cho xem một bản đã ẩn thông tin khách không.
  • Ai trực tiếp làm báo cáo của bạn, người đó có đến khảo sát địa điểm không.
  • Các số liệu thị trường sẽ lấy từ đâu, có khảo sát thực tế không.
  • Sau khi giao, nếu người đọc hồ sơ yêu cầu giải trình hay sửa, đơn vị có hỗ trợ không, trong bao lâu.
  • Bảng tính tài chính có được giao dạng mở, không khoá công thức không.
  • Đơn vị có cam kết gì về kết quả xét duyệt không. Nếu họ hứa chắc chắn được duyệt vốn hay được cấp phép, đó là dấu hiệu nên cân nhắc lại, vì quyết định ấy không nằm trong tay người lập báo cáo.

Ghi chép câu trả lời của từng đơn vị vào cùng một bảng để so. Câu trả lời mơ hồ cho câu hỏi về người trực tiếp làm và về nguồn số liệu thường là tín hiệu rõ nhất.

So các báo giá tư vấn trên cùng một mặt bằng

Đặt các báo giá vào cùng một bảng. Hàng là từng phần việc trong đề bài, cột là từng đơn vị. Ô nào đơn vị không đề cập thì để trống; ô trống thường là phần sẽ thành chi phí phát sinh về sau.

So số ngày công, không chỉ tổng tiền. Hỏi mỗi đơn vị ước bao nhiêu ngày khảo sát thực địa, bao nhiêu ngày lập báo cáo. Một báo giá rất thấp với số ngày khảo sát bằng không gần như chắc là báo cáo dựng từ mẫu có sẵn.

Xem ai chịu chi phí đi lại, sao chụp, thẩm tra. Các khoản nhỏ này cộng lại có khi đáng kể. Ghi rõ trong báo giá là đã bao gồm hay tính riêng.

So thời hạn với tiến độ dự án. Báo cáo giao muộn hơn mốc bạn cần để nộp hồ sơ hay để quyết định đặt hàng máy là báo cáo kém giá trị dù rẻ. Lấy mốc giao bản cuối của từng đơn vị đặt cạnh việc găng trong tiến độ dự án của bạn.

Đánh giá phần hỗ trợ sau giao. Hồ sơ nộp đi thường bị hỏi lại. Đơn vị nào cam kết giải trình và sửa trong một thời hạn rõ ràng thì phần đó có giá trị thật, dù báo giá có cao hơn.

Chọn bằng tiêu chí đã ghi trước. Trước khi mở báo giá, ghi ba tiêu chí quan trọng nhất với bạn, ví dụ kinh nghiệm cùng ngành, người trực tiếp làm, hỗ trợ sau giao. Chọn theo tiêu chí đã ghi giúp tránh bị một con số rẻ dẫn dắt.

Điều khoản hợp đồng nên có

Hợp đồng tư vấn cho dự án nhỏ thường ngắn, nhưng các điều khoản sau giúp tránh tranh chấp nhất:

Điều khoảnNên ghiVì sao
Phạm vi công việcDanh sách chương, phần việc, khảo sát cụ thểTránh tranh cãi việc nào trong giá, việc nào phát sinh
Sản phẩm giaoSố bản, định dạng, bảng tính mở, bản vẽTránh nhận về tệp không sửa được
Số vòng góp ýÍt nhất hai vòng, thời hạn sửa mỗi vòngBản nháp đầu hiếm khi dùng được ngay
Hỗ trợ sau giaoGiải trình, sửa theo yêu cầu của người đọc hồ sơ trong một thời hạnPhần lớn hồ sơ bị hỏi lại ít nhất một lần
Thanh toán theo mốcGắn với bản nháp, bản cuối, hoàn tất hỗ trợGiữ động lực cho bên tư vấn đến cuối
Bảo mậtKhông dùng dữ liệu của bạn cho khách khácDữ liệu khách hàng, giá vốn là tài sản của cơ sở
Quyền sử dụngChủ đầu tư được dùng, sửa, cập nhật báo cáoĐể tự cập nhật sau này mà không phải thuê lại

Không ghi bất kỳ điều khoản nào gắn phí với kết quả xét duyệt. Một hợp đồng trả thêm tiền khi được duyệt tạo động lực tô đẹp số liệu, và người chịu hậu quả khi số liệu không đúng là chủ đầu tư.

Nghiệm thu: soát gì trước khi ký nhận

Đừng nghiệm thu bằng cách đếm trang. Dành một buổi đọc kỹ với bảng tính mở bên cạnh:

  1. Đọc trang giả định, so từng con số với dữ liệu bạn đã cung cấp và với hiểu biết của bạn về cơ sở. Con số nào không nhận ra nguồn thì hỏi.
  2. Kiểm các con số lặp lại ở nhiều chỗ: tổng vốn, sản lượng, doanh thu năm ổn định. Chúng phải trùng nhau ở tóm tắt, ở chương kỹ thuật, ở chương tài chính.
  3. Thay thử một giả định trong bảng tính, ví dụ giảm giá bán mười phần trăm, xem kết quả có đổi theo không. Nếu không đổi, bảng tính có thể đã bị dán số cứng.
  4. Tìm các đoạn có tên dự án, địa danh, sản phẩm khác lẫn vào. Đây là dấu vết của báo cáo chép từ hồ sơ khác.
  5. Đọc chương rủi ro: có rủi ro riêng của dự án bạn không, hay chỉ có rủi ro chung về lạm phát, thiên tai.
  6. Hỏi chính mình: nếu người đọc hồ sơ hỏi một câu về bất kỳ con số nào, bạn có trả lời được không. Nếu không, chưa nên ký nhận.

Bước cuối là quan trọng nhất. Báo cáo mang tên dự án của bạn, và khi có câu hỏi, người phải trả lời là bạn chứ không phải đơn vị tư vấn.

Câu hỏi thường gặp

Có nên thuê trọn gói lập báo cáo khả thi cho dự án nhỏ không?

Chỉ nên khi dự án phải nộp hồ sơ theo thủ tục có yêu cầu chuyên môn, người cấp vốn yêu cầu đơn vị độc lập, hoặc bạn không có thời gian. Phần lớn dự án nhỏ hợp với cách tự lập và thuê từng phần như thiết kế, dự toán, hồ sơ môi trường.

Làm sao biết báo cáo tư vấn có phải làm đóng khuôn không?

Tìm tên dự án, địa danh hay sản phẩm khác lẫn trong văn bản, đoạn thị trường không có số liệu nào của cơ sở bạn, rủi ro chỉ là các rủi ro chung. Thử thay một giả định trong bảng tính xem kết quả có đổi không.

Đơn vị tư vấn hứa chắc chắn được duyệt vay thì có nên tin không?

Nên thận trọng. Quyết định cấp vốn hay cấp phép thuộc về người cấp vốn và cơ quan nhà nước, không thuộc về người lập báo cáo. Lời hứa như vậy thường đi kèm số liệu được tô đẹp, và người chịu rủi ro là chủ đầu tư.

Chủ đầu tư cần cung cấp gì cho đơn vị tư vấn?

Giấy tờ đất, các báo giá đã có, số liệu bán hàng và chi phí của cơ sở hiện tại nếu có, danh sách khách hàng hay thư đặt hàng, và các giả định kinh doanh bạn muốn dùng. Càng cung cấp đủ, báo cáo càng sát thực tế.

Bảng tính tài chính có cần giao dạng mở không?

Cần. Bảng tính mở cho phép bạn kiểm công thức, thử kịch bản và tự cập nhật khi giá cả thay đổi. Nếu chỉ nhận bản in hoặc tệp khoá, mỗi lần cần sửa số bạn lại phải thuê lại đơn vị tư vấn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138