KhaThi.comKhả Thi
Phần thị trường và đối thủ

Ước tính quy mô thị trường cho cơ sở nhỏ: tính từ số người quanh bạn, không bịa số

Cách tính quy mô thị trường từ dưới lên cho cửa hàng nhỏ: đếm người trong khu vực, nhân mức chi, kiểm chéo bằng doanh số đối thủ, chia theo mùa, kèm bảng mẫu.

A Vietnamese shopkeeper arranges notebooks and pens on low shelves in a tiny stationery shop near a school gate, wide shot from the doorway, morning light, green and amber tones

Ước tính quy mô thị trường cho cơ sở nhỏ nên tính từ dưới lên: đếm số người hoặc số hộ có thể mua trong khu vực bạn phục vụ, nhân với mức chi mỗi năm của họ cho thứ bạn bán, rồi kiểm lại bằng cách cộng doanh số ước của các đối thủ quanh đó. Hai cách cho ra hai con số gần nhau thì bạn có một quy mô thị trường đáng tin.

Cách làm ngược, lấy con số thị trường cả nước rồi chia nhỏ ra, gần như không dùng được cho một cửa hàng bán trong bán kính vài trăm mét. Bài này lấy ví dụ giả định của chị Mai, người định mở cửa hàng văn phòng phẩm cạnh cổng một trường tiểu học, để đi qua từng phép tính, bảng mẫu, cách kiểm chéo, chuyện mùa vụ và đoạn văn đưa vào phương án.

Vì sao con số thị trường cả nước không giúp gì

Một số phương án mở phần thị trường bằng câu như "quy mô thị trường văn phòng phẩm cả nước ước hàng nghìn tỉ đồng". Dù con số đó có nguồn, nó không nói gì về cửa hàng cạnh cổng trường. Cửa hàng của chị Mai không bán cho cả nước, nó bán cho học sinh và phụ huynh đi qua cổng mỗi sáng. Người đọc biết điều đó, nên con số lớn chỉ làm họ nghi rằng các con số sau cũng được chọn để trông lớn.

Quy mô thị trường có ích cho cơ sở nhỏ khi nó trả lời được: trong khu vực bạn phục vụ, mỗi năm người ta chi bao nhiêu tiền cho thứ bạn bán. Có con số này, bạn so được với doanh thu dự kiến. Nếu doanh thu dự kiến bằng 60 phần trăm toàn bộ thị trường khu vực trong khi đã có ba đối thủ, phương án có vấn đề. Nếu bằng 10 đến 20 phần trăm, có thể hợp lý, tuỳ số đối thủ.

Một số tài liệu chia quy mô thị trường thành ba tầng: toàn bộ thị trường, phần bạn có thể với tới và phần bạn thực sự giành được. Với cơ sở nhỏ, chỉ cần hai tầng là đủ: tổng chi tiêu trong khu vực phục vụ, và phần cơ sở dự kiến có. Đừng tốn trang giấy cho tầng lớn nhất.

Tính từ dưới lên, từng bước một

Ví dụ dưới đây dùng số giả định cho cửa hàng của chị Mai. Mỗi bước ghi rõ con số đến từ đâu.

  1. Xác định khu vực phục vụ. Cửa hàng phục vụ chủ yếu học sinh và phụ huynh của trường tiểu học ngay cạnh và một trường mầm non cách 150 mét. Không tính trường trung học cơ sở cách 1,5 cây số vì đã có cửa hàng ngay cổng trường đó.
  2. Đếm số người mua. Trường tiểu học giả định có 30 lớp, bình quân 35 học sinh, khoảng 1.050 em; mầm non khoảng 280 cháu. Số lớp và sĩ số có thể hỏi phụ huynh, hỏi bảo vệ hoặc xem bảng thông báo công khai tại trường.
  3. Ước mức chi mỗi năm. Hỏi 30 phụ huynh về số tiền mua vở, bút, đồ dùng học tập trong năm học trước. Giả định bình quân khoảng 600 nghìn đồng mỗi học sinh tiểu học, 250 nghìn đồng mỗi trẻ mầm non.
  4. Trừ phần không mua quanh trường. Phụ huynh cho biết khoảng 40 phần trăm số đồ dùng mua theo danh sách của trường hoặc ở siêu thị lớn đầu năm. Phần còn lại, mua lẻ quanh trường, khoảng 60 phần trăm.
  5. Nhân ra tổng. Tiểu học 1.050 em nhân 600 nghìn nhân 0,6, khoảng 378 triệu đồng; mầm non 280 nhân 250 nghìn nhân 0,6, khoảng 42 triệu đồng. Tổng khoảng 420 triệu đồng mỗi năm chi tiêu văn phòng phẩm mua lẻ quanh hai trường (giả định).

Con số 420 triệu đồng là quy mô thị trường khu vực của chị Mai. Nó không phải doanh thu của cửa hàng. Doanh thu chỉ là một phần, phụ thuộc vào số đối thủ và cách chị bán.

Bảng quy mô thị trường mẫu

Bảng dưới đây gom các bước trên thành dạng đưa vào phương án. Cột nguồn quan trọng không kém cột số.

Hạng mụcCon số giả địnhNguồn hoặc cách có
Học sinh tiểu học trường cạnh cửa hàng1.050Số lớp và sĩ số hỏi phụ huynh, đối chiếu bảng thông báo tại trường
Trẻ mầm non trường gần đó280Hỏi giáo viên khi đón trẻ, làm tròn
Chi văn phòng phẩm mỗi học sinh tiểu học mỗi năm600 nghìn đồngHỏi 30 phụ huynh về năm học trước, lấy bình quân
Chi mỗi trẻ mầm non mỗi năm250 nghìn đồngHỏi 12 phụ huynh
Tỉ lệ mua lẻ quanh trường60 phần trămCâu hỏi phụ: mua ở đâu, theo phụ huynh trả lời
Quy mô thị trường khu vực mỗi nămKhoảng 420 triệu đồngPhép tính từ các dòng trên
Phần cơ sở dự kiến có25–30 phần trăm, khoảng 105–126 triệu đồngCó một cửa hàng đối thủ cách 80 mét; xem phần kiểm chéo

Nếu phần tài chính của chị Mai ghi doanh thu văn phòng phẩm khoảng 110 triệu đồng mỗi năm, hai phần khớp nhau. Nếu ghi 300 triệu, người đọc sẽ hỏi ngay vì con số ấy bằng hơn 70 phần trăm toàn bộ khu vực.

Kiểm chéo bằng doanh số của đối thủ

Một phép tính từ dưới lên có thể sai vì một giả định lệch, chẳng hạn mức chi bình quân. Cách kiểm đơn giản là tính quy mô thị trường theo một đường khác rồi so. Với cơ sở nhỏ, đường dễ nhất là ước doanh số của những nơi đang bán.

Chị Mai đứng quan sát cửa hàng đối thủ cách 80 mét vào giờ tan học trong bốn buổi, đếm trung bình 45 lượt khách mỗi buổi chiều, mỗi lượt khoảng 25 nghìn đồng. Buổi sáng ít hơn, ước 20 lượt. Tính ra khoảng 65 lượt mỗi ngày, 1,6 triệu đồng, khoảng 270 ngày học mỗi năm, được khoảng 440 triệu đồng. Nhưng cửa hàng ấy còn bán đồ chơi, quà bánh; quan sát giỏ khách, ước 60 phần trăm là văn phòng phẩm, tức khoảng 265 triệu đồng.

Như vậy đối thủ hiện đang có khoảng 265 triệu trong thị trường 420 triệu của phép tính thứ nhất, phần còn lại rải ở hàng rong, tiệm tạp hoá và mua online. Hai con số không mâu thuẫn, và còn cho thấy một phần đáng kể chưa có ai chiếm giữ rõ ràng. Nếu ngược lại, doanh số ước của đối thủ đã vượt cả quy mô thị trường bạn tính, thì một trong hai phép tính sai, thường là mức chi bình quân đặt quá thấp hoặc khu vực vẽ quá hẹp.

Ghi cả hai cách tính vào phương án, mỗi cách vài dòng. Người đọc không đòi con số chính xác; họ cần thấy bạn đã thử nó bằng hai đường và hai đường gặp nhau ở cùng một khoảng.

Năm lỗi làm quy mô thị trường phình to

Vẽ khu vực quá rộng. Lấy dân số cả phường hay cả xã trong khi khách thật chỉ đi bộ tới trong bán kính vài trăm mét. Khu vực phục vụ nên dựa trên quãng đường khách chịu đi, không dựa trên ranh giới hành chính.

Lấy mức chi theo mong muốn. Mức chi mỗi người phải đến từ câu trả lời của khách hoặc từ giá thực tế, không phải từ số tiền bạn mong họ chi.

Đếm trùng. Phụ huynh có hai con học hai trường bị tính hai lần, hoặc cùng một người được tính vừa là dân cư vừa là người đi làm qua. Khi các nhóm chồng nhau, chọn một cách đếm.

Quên phần mua chỗ khác. Không phải mọi đồng chi tiêu đều vào cửa hàng gần nhà. Luôn có một tỉ lệ mua online, mua ở siêu thị, mua theo trường. Bỏ qua tỉ lệ này là thổi phồng thị trường thêm nhiều chục phần trăm.

Đặt thị phần tròn số cho đẹp. Ghi "dự kiến chiếm 30 phần trăm" mà không giải thích. Thị phần phải đến từ so sánh với số đối thủ và điểm khác của bạn, kèm lộ trình đạt được.

Đưa mùa vụ vào quy mô thị trường

Quy mô thị trường tính theo năm che mất một điều quan trọng với dòng tiền: tiền không đến đều. Văn phòng phẩm quanh trường tiểu học dồn mạnh vào tháng 8 và tháng 9, nhích lên sau Tết và trước kỳ thi, gần như đứng hẳn trong tháng 6 và tháng 7 khi học sinh nghỉ hè.

Cách làm: hỏi phụ huynh hoặc quan sát đối thủ để chia doanh số năm theo tháng. Ví dụ giả định của chị Mai: tháng 8 và 9 chiếm khoảng 35 phần trăm cả năm, tháng 6 và 7 chỉ khoảng 4 phần trăm, tám tháng còn lại chia đều phần còn lại. Ghi bảng phân bổ này vào phần thị trường, rồi dùng đúng nó cho bảng doanh thu mười hai tháng.

Mùa vụ còn quyết định thời điểm khai trương. Mở cửa vào tháng 6 nghĩa là ba tháng đầu gần như không có khách trong khi vẫn trả tiền thuê; mở vào giữa tháng 7, kịp chuẩn bị hàng cho mùa tựu trường, thì tháng đầu đã gặp ngay đỉnh. Người thẩm định nhìn thấy chi tiết này sẽ hiểu bạn biết việc buôn bán của mình chạy theo nhịp nào.

Cuối cùng, nếu thị trường có mùa chết dài, phương án nên nói cơ sở làm gì trong mùa ấy: bán thêm đồ chơi, nhận in ấn và photo, bán đồ dùng văn phòng cho các công ty nhỏ quanh đó. Không cần hứa doanh thu lớn từ phần phụ này; chỉ cần cho thấy bạn đã nghĩ tới các tháng vắng.

Mẫu đoạn quy mô thị trường đưa vào phương án

Đoạn mẫu dưới đây gom toàn bộ phần trên vào khoảng một trăm năm mươi chữ, đủ cho mục quy mô thị trường trong phương án của một cửa hàng nhỏ. Bảng chi tiết đặt ngay sau đoạn hoặc ở phụ lục.

"Khu vực phục vụ chính gồm trường tiểu học ngay cạnh cửa hàng (khoảng 1.050 học sinh) và trường mầm non cách 150 mét (khoảng 280 trẻ). Theo kết quả hỏi 42 phụ huynh trong tháng khảo sát, mỗi học sinh tiểu học chi khoảng 600 nghìn đồng cho văn phòng phẩm mỗi năm, trong đó khoảng 60 phần trăm mua lẻ quanh trường. Quy mô thị trường văn phòng phẩm mua lẻ của khu vực ước khoảng 420 triệu đồng mỗi năm (giả định). Kiểm chéo bằng doanh số ước của cửa hàng hiện có cách 80 mét cho kết quả phù hợp. Cơ sở dự kiến đạt 25 đến 30 phần trăm thị trường khu vực từ năm thứ hai, tương đương 105 đến 126 triệu đồng mỗi năm; doanh số dồn khoảng 35 phần trăm vào tháng 8 và tháng 9."

Để ý đoạn mẫu nói rõ đây là ước tính, nói cách có, có kiểm chéo, có lộ trình đến năm thứ hai và có mùa vụ. Năm yếu tố ấy là đủ để phần quy mô thị trường không còn là chỗ người đọc phải đoán.

Câu hỏi thường gặp

Quy mô thị trường khác doanh thu dự kiến thế nào?

Quy mô thị trường là tổng tiền mọi người trong khu vực chi cho thứ bạn bán mỗi năm. Doanh thu dự kiến chỉ là phần cơ sở của bạn giành được trong tổng đó, thường nhỏ hơn nhiều khi đã có đối thủ.

Có nên dùng số liệu thị trường cả nước cho phương án của cửa hàng nhỏ không?

Thường không nên. Con số cả nước không nói gì về khu vực bạn bán và dễ làm người đọc nghi các con số khác. Hãy tính từ số người quanh cơ sở và mức chi của họ.

Mức chi mỗi khách lấy ở đâu khi chưa bán?

Hỏi trực tiếp một nhóm khách tiềm năng về số tiền họ đã chi trong năm hoặc tháng trước, quan sát giỏ hàng ở cơ sở tương tự, hoặc tham khảo bảng giá. Ghi rõ cách lấy và số người được hỏi.

Thị phần bao nhiêu phần trăm là hợp lý cho cơ sở mới mở?

Không có con số chung. Nó phụ thuộc vào số đối thủ, điểm khác của bạn và thời gian. Hãy giải thích thị phần dự kiến bằng so sánh với đối thủ và đặt lộ trình tăng dần thay vì một con số tròn ngay từ tháng đầu.

Làm sao kiểm lại quy mô thị trường đã tính?

Tính thêm bằng một đường khác, phổ biến nhất là ước doanh số của các đối thủ đang bán quanh đó qua quan sát lượt khách. Hai con số gần nhau thì đáng tin; lệch xa thì xem lại giả định về mức chi hoặc khu vực.

Có cần chia quy mô thị trường theo tháng không?

Nên chia nếu ngành của bạn có mùa vụ rõ, như văn phòng phẩm, quần áo Tết, nông sản. Bảng phân bổ theo tháng giúp bảng doanh thu và dòng tiền phản ánh đúng thời điểm tiền về.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138