KhaThi.comKhả Thi
Phần thị trường và đối thủ

Kênh bán hàng trong phương án kinh doanh: chia doanh thu và chi phí theo từng kênh

Cách trình bày kênh bán trong phương án của cơ sở nhỏ: tiền thực nhận mỗi kênh, thời gian thu tiền, doanh thu dự kiến theo kênh và thứ tự mở kênh, có bảng mẫu.

A Vietnamese woman packs glass jars of homemade ginger jam into cardboard boxes on a kitchen floor at night, top-down view of her hands, warm lamp light, amber and deep green

Kênh bán hàng trong phương án kinh doanh nên được trình bày bằng một bảng: mỗi kênh bán bao nhiêu, giá thực nhận sau khi trừ chi phí kênh là bao nhiêu, và bao lâu thì tiền về. Doanh thu tổng chỉ là tổng của các kênh, không phải một con số đứng riêng.

Cùng một hũ mứt, bán tại nhà thu đủ tiền ngay, gửi đại lý thì nhận ít hơn và chờ cả tháng, bán trên mạng thì mất phí sàn, phí giao và có khi bị trả hàng. Phương án gộp tất cả thành "doanh thu bán hàng" sẽ thổi phồng tiền thực nhận và che mất chỗ dòng tiền bị kẹt. Bài này dùng ví dụ giả định của chị Thảo, làm mứt gừng và bánh tráng đặc sản tại nhà, để đi qua bảng so sánh kênh, cách tính tiền thực nhận, bảng doanh thu theo kênh, thứ tự mở kênh và đoạn mẫu.

Vì sao phải tách theo từng kênh

Mỗi kênh bán là một cách làm ăn khác nhau. Giá khác, chi phí khác, người mua khác, thời điểm tiền về khác. Khi gộp, những khác biệt này triệt tiêu nhau trên giấy, nhưng trong thực tế chúng cộng dồn vào túi tiền của bạn mỗi tháng.

Ví dụ giả định: chị Thảo dự kiến bán 1.000 hũ mứt mỗi tháng, giá lẻ 100 nghìn. Nếu ghi doanh thu 100 triệu, người đọc tưởng chị nhận đủ 100 triệu. Nhưng nếu 40 phần trăm số hũ đi qua đại lý được chiết khấu 25 phần trăm, 30 phần trăm bán trên mạng mất khoảng 20 phần trăm cho phí và giao hàng, thì tiền thực nhận chỉ khoảng 84 triệu, và một phần trong đó về chậm một tháng.

Tách theo kênh còn giúp người đọc thấy rủi ro tập trung. Nếu 70 phần trăm doanh thu đến từ một đại lý lớn, phương án đang đặt cược vào một mối quan hệ. Nếu phần lớn đến từ bán trên mạng, chi phí quảng cáo và thay đổi chính sách của nền tảng là rủi ro phải nói. Không tách, người đọc không thấy được những điều đó, hoặc tệ hơn, họ thấy và nghĩ bạn không thấy.

So sánh các kênh bán

Bảng dưới đây là bảng so sánh kênh cho cơ sở của chị Thảo. Phần trăm chi phí và thời gian thu tiền là giả định; bạn thay bằng điều kiện thật bạn hỏi được.

KênhGiá bán cho người muaChi phí của kênhThời gian tiền vềĐiểm cần lưu ý
Bán tại nhà, chợ phiên100 nghìnGần như không, trừ túi đựngNgaySố lượng giới hạn bởi khách quanh vùng
Gửi tiệm tạp hoá, cửa hàng đặc sản100 nghìn (tiệm bán)Chiết khấu 25 phần trăm cho tiệm30 ngày, có tiệm ký gửi bán được mới trảHàng ký gửi không bán được có thể bị trả lại
Bán qua trang mạng xã hội của cơ sở100 nghìnPhí giao thường do khách trả; quảng cáo khoảng 8 phần trăm doanh thuNgay đến 3 ngày nếu thu hộPhải trả lời tin nhắn, có đơn huỷ
Sàn thương mại điện tử105 nghìnPhí sàn và thanh toán khoảng 15 phần trăm, khuyến mãi bắt buộc khoảng 5 phần trăm7–15 ngày sau khi giao thành côngTỉ lệ trả hàng, đánh giá xấu ảnh hưởng mạnh
Quà biếu cho tổ chức dịp Tết90 nghìn (hộp lớn quy đổi)Hộp quà, giao tận nơi khoảng 6 phần trăm15–45 ngày theo thoả thuậnDồn vào một tháng, cần vốn mua nguyên liệu trước

Chỉ cần nhìn bảng, người đọc đã hiểu chị Thảo nhận đủ tiền nhanh nhất ở kênh tại chỗ nhưng kênh này không lớn được, còn những kênh lớn hơn đều có giá thực nhận thấp hơn và tiền về chậm hơn.

Tính tiền thực nhận trên mỗi sản phẩm

Tiền thực nhận là giá người mua trả trừ mọi khoản phải trả cho kênh. Cách tính dưới đây cho một hũ mứt, số liệu giả định từ bảng trên.

  1. Tại chỗ: 100 nghìn trừ túi đựng 1 nghìn, thực nhận khoảng 99 nghìn.
  2. Đại lý: 100 nghìn trừ chiết khấu 25 phần trăm, thực nhận 75 nghìn. Nếu giả định 5 phần trăm số hũ ký gửi bị trả về và phải bỏ, thực nhận bình quân khoảng 71 nghìn.
  3. Trang mạng xã hội của cơ sở: 100 nghìn trừ quảng cáo khoảng 8 nghìn, trừ đơn huỷ giả định 3 phần trăm, thực nhận bình quân khoảng 89 nghìn.
  4. Sàn thương mại điện tử: 105 nghìn trừ phí và khuyến mãi khoảng 20 phần trăm (21 nghìn), trừ trả hàng giả định 4 phần trăm, thực nhận bình quân khoảng 80 nghìn.
  5. Quà biếu tổ chức: 90 nghìn trừ hộp và giao khoảng 6 phần trăm, thực nhận khoảng 85 nghìn.
  6. So với giá vốn. Giả định giá vốn mỗi hũ 52 nghìn. Lãi gộp mỗi hũ: tại chỗ 47, đại lý 19, mạng xã hội 37, sàn 28, quà biếu 33 nghìn. Kênh đại lý bán được nhiều nhưng lãi mỗi hũ chỉ bằng khoảng hai phần năm kênh tại chỗ.

Bước cuối là điều nhiều phương án bỏ qua. Chỉ khi đặt lãi gộp mỗi kênh cạnh nhau, chủ cơ sở mới thấy mở rộng đại lý giúp tăng sản lượng nhưng không tăng lãi tương ứng, và cần sản lượng lớn hơn hẳn mới bù được.

Doanh thu dự kiến theo kênh, tháng ổn định

Bảng dưới đây là dạng đưa vào phương án và nối thẳng sang phần tài chính. Số liệu giả định cho tháng ổn định, sau khoảng sáu tháng hoạt động, chưa tính tháng Tết.

KênhSố hũ mỗi thángThực nhận mỗi hũThực nhận mỗi thángTiền về
Tại chỗ, chợ phiên20099 nghìn19,8 triệuNgay
Đại lý, ký gửi40071 nghìn28,4 triệuSau 30 ngày
Trang mạng xã hội của cơ sở25089 nghìn22,3 triệuTrong 3 ngày
Sàn thương mại điện tử15080 nghìn12,0 triệu7–15 ngày
Tổng1.000Khoảng 82,5 nghìn bình quânKhoảng 82,5 triệu

Doanh thu tính theo giá lẻ là khoảng 100,8 triệu đồng, nhưng tiền thực nhận chỉ khoảng 82,5 triệu, và khoảng 28 triệu trong đó về sau một tháng. Phần tài chính phải dùng con số thực nhận cho lãi và dùng cột tiền về cho bảng dòng tiền. Tháng Tết với kênh quà biếu nên đặt thành một dòng riêng trong bảng mười hai tháng.

Thứ tự mở kênh và bằng chứng cho từng kênh

Phương án không nên mở mọi kênh cùng một lúc, nhất là với cơ sở làm tại nhà. Mỗi kênh cần công sức riêng: chợ phiên cần người đứng bán, đại lý cần người đi giao và thu tiền, bán trên mạng cần người chụp ảnh, trả lời tin nhắn, đóng gói. Chị Thảo và một người nhà không làm nổi tất cả trong tháng đầu.

Cách trình bày hợp lý là chia giai đoạn. Ví dụ giả định: ba tháng đầu tập trung tại chỗ và trang mạng xã hội của cơ sở, vì tiền về nhanh và học được khách thích vị nào. Tháng thứ tư mở đại lý ở năm tiệm đặc sản đã hỏi trước. Tháng thứ bảy mới lên sàn thương mại điện tử, khi đã có đủ mẫu mã và đánh giá từ khách quen. Quý cuối năm nhận đơn quà biếu dịp Tết.

Mỗi kênh nên có một bằng chứng đi kèm, dù nhỏ. Kênh tại chỗ: số hũ bán được trong bốn phiên chợ thử. Kênh đại lý: số tiệm đã đồng ý nhận ký gửi thử và mức chiết khấu họ đưa ra. Kênh mạng xã hội: số đơn trong hai tuần bán thử cho người quen và người quen của người quen. Kênh quà biếu: số tổ chức đã hỏi giá năm trước.

Ghi kèm điều kiện để chuyển giai đoạn, chẳng hạn chỉ mở đại lý khi bán tại chỗ và trên mạng đạt 400 hũ mỗi tháng trong hai tháng liền. Điều kiện như vậy cho người đọc thấy kế hoạch mở rộng gắn với số liệu, không gắn với lịch đặt sẵn.

Lỗi hay gặp khi viết phần kênh bán

Những lỗi dưới đây làm phần kênh bán trông đầy đủ mà số liệu bên trong thì lệch. Dò từng lỗi trên bản nháp của bạn.

  • Dùng giá lẻ cho mọi kênh. Doanh thu bị thổi phồng bằng đúng phần chiết khấu và phí kênh.
  • Quên hàng trả về và đơn huỷ. Ký gửi và bán trên mạng đều có tỉ lệ này; bỏ qua là tính thừa doanh thu.
  • Không ghi thời gian tiền về. Bảng dòng tiền tưởng tiền về ngay, trong khi một phần ba doanh thu kẹt ở đại lý cả tháng.
  • Không tính chi phí quảng cáo cho kênh mạng. Bán trên mạng không miễn phí; nếu không trả tiền quảng cáo thì trả bằng thời gian, và thời gian ấy cũng nên được nói tới.
  • Phụ thuộc một kênh mà không nói ra. Một đại lý lớn chiếm phần lớn sản lượng là rủi ro; ghi tỉ trọng và nói cách giảm phụ thuộc.
  • Liệt kê nhiều kênh nhưng không có số cho từng kênh. Năm kênh được nhắc tên mà chỉ có một con số doanh thu tổng thì người đọc coi như chưa có kế hoạch kênh.
  • Mở tất cả kênh cùng lúc. Không đủ người làm, kênh nào cũng làm dở, đánh giá xấu trên mạng kéo cả kênh khác xuống.

Sửa xong các lỗi trên, bảng doanh thu theo kênh của bạn sẽ thấp hơn bản nháp đầu, nhưng là con số bạn đứng ra bảo vệ được khi bị hỏi.

Mẫu đoạn kênh bán hàng

Đoạn mẫu sau dùng số liệu giả định từ các bảng ở trên, đặt trong phần thị trường, trước bảng doanh thu theo kênh.

"Kênh bán. Cơ sở bán qua bốn kênh trong năm đầu, mở theo giai đoạn. Tháng 1 đến 3: bán tại nhà, chợ phiên cuối tuần và qua trang mạng xã hội của cơ sở; bốn phiên chợ thử đã bán 210 hũ, hai tuần bán thử trên mạng được 64 đơn. Tháng 4: gửi bán tại năm cửa hàng đặc sản đã đồng ý nhận thử, chiết khấu 25 phần trăm, thanh toán sau 30 ngày. Tháng 7: mở gian hàng trên sàn thương mại điện tử khi đủ mẫu mã và đánh giá. Quý IV nhận đơn quà biếu dịp Tết. Ở tháng ổn định, cơ sở dự kiến bán khoảng 1.000 hũ mỗi tháng, tiền thực nhận khoảng 82,5 triệu đồng sau chiết khấu và phí kênh, trong đó khoảng 34 phần trăm về sau 30 ngày. Không kênh nào chiếm quá 40 phần trăm sản lượng."

Đoạn này nói được kênh nào, khi nào, bằng chứng gì, bán bao nhiêu, nhận bao nhiêu, tiền về lúc nào và mức độ phụ thuộc. Người đọc có thể đặt câu hỏi về từng con số, nhưng không phải hỏi con số ấy ở đâu ra.

Câu hỏi thường gặp

Phương án kinh doanh có cần tách doanh thu theo từng kênh không?

Nên tách nếu bạn bán qua hai kênh trở lên, vì mỗi kênh có giá thực nhận, chi phí và thời gian thu tiền khác nhau. Gộp lại sẽ thổi phồng tiền thực nhận và che mất phần tiền về chậm.

Tiền thực nhận khác doanh thu thế nào?

Doanh thu thường tính theo giá người mua trả. Tiền thực nhận là phần còn lại sau khi trừ chiết khấu đại lý, phí sàn, quảng cáo, hàng trả về. Lãi và dòng tiền của cơ sở phải tính trên tiền thực nhận.

Có nên mở bán online ngay từ đầu không?

Tuỳ sức người và loại hàng. Với cơ sở làm tại nhà, bắt đầu với một hai kênh dễ quản lý rồi mở thêm khi đã ổn thường an toàn hơn. Ghi rõ điều kiện để mở kênh mới trong phương án.

Bán qua đại lý thì chiết khấu bao nhiêu là hợp lý?

Không có mức chung; nó tuỳ ngành và tuỳ thoả thuận. Hãy hỏi trực tiếp vài cửa hàng sẽ nhận hàng, ghi mức họ đưa ra, rồi kiểm xem sau chiết khấu bạn còn lãi gộp mỗi sản phẩm bao nhiêu so với giá vốn.

Một kênh chiếm phần lớn doanh thu thì có sao không?

Đó là rủi ro tập trung: kênh ấy gặp trục trặc thì cơ sở mất phần lớn doanh thu. Nên ghi tỉ trọng của kênh trong phương án, nhắc trong phần rủi ro và nói kế hoạch giảm phụ thuộc theo thời gian.

Chi phí quảng cáo bán hàng trên mạng đưa vào đâu?

Có thể trừ thẳng khi tính tiền thực nhận của kênh mạng, hoặc ghi thành dòng chi phí bán hàng riêng ở phần tài chính. Cách nào cũng được, miễn không tính hai lần và không bỏ sót.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138