KhaThi.comKhả Thi
Bố cục phương án kinh doanh

Mô tả sản phẩm, dịch vụ trong phương án kinh doanh: viết cho người lạ hình dung được

Cách viết phần sản phẩm và dịch vụ trong phương án kinh doanh: bảng danh mục mẫu, cách nêu điểm khác không quảng cáo, giấy phép đi kèm và lỗi hay gặp.

A young Vietnamese woman folding warm laundry beside a row of washing machines in a small laundry shop, shot from waist height, steam and soft blue morning light

Phần sản phẩm, dịch vụ phải giúp một người chưa từng đến cơ sở hình dung được bạn bán cái gì, quy cách ra sao, giá bao nhiêu và món nào mang lại nhiều tiền nhất. Đây là phần nối giữa phần giới thiệu và phần tài chính: mọi con số doanh thu về sau đều bắt nguồn từ danh mục và giá bạn ghi ở đây.

Phần lớn phương án viết phần này như tờ quảng cáo: ngon, sạch, chất lượng, giá cả hợp lý. Người đọc hồ sơ lướt qua những chữ đó. Họ dừng lại ở bảng danh mục có giá, ở tỷ trọng doanh thu, và ở câu giải thích vì sao khách chọn bạn thay vì chỗ bên cạnh. Bài này đi qua từng thứ đó.

Bốn câu hỏi phần này phải trả lời

Bán cái gì, cụ thể đến đâu? Không phải “đồ ăn sáng” mà là “bún bò, bánh canh, xôi, khoảng tám món, phục vụ từ 6 giờ đến 10 giờ”. Mức cụ thể đủ để người đọc ước được cơ sở cần bao nhiêu nguyên liệu và bao nhiêu người.

Giá bao nhiêu, căn cứ vào đâu? Ghi khoảng giá từng nhóm và nói giá đó lấy từ đâu: so với ba chỗ tương tự quanh đó, hoặc tính từ giá vốn cộng mức lãi gộp mong muốn. Giá không căn cứ là chỗ đầu tiên người đọc nghi ngờ.

Món nào nuôi cơ sở? Hầu hết cơ sở nhỏ sống nhờ vài món chủ lực. Ghi rõ món nào dự kiến chiếm phần lớn doanh thu, để người đọc biết rủi ro tập trung ở đâu.

Vì sao khách chọn bạn? Một đến ba lý do cụ thể, kiểm chứng được: gần trường, mở sớm hơn, nhận giao tận nơi trong khu, có món mà quanh đó chưa ai bán. Không cần nhiều, cần thật.

Viết theo thứ tự nào? Trả lời bốn câu theo đúng thứ tự trên: danh mục, giá, món chủ lực, điểm khác. Người đọc cần biết bạn bán gì trước khi nghe vì sao khách sẽ chọn bạn, và cần thấy giá trước khi tin con số doanh thu.

Bảng danh mục mẫu cho tiệm giặt sấy

Bảng dưới đây là phần cốt lõi của mục sản phẩm, viết cho một tiệm giặt sấy giả định của chị Mai. Giá và tỷ trọng đều là số giả định, chỉ để minh hoạ cách trình bày.

Dịch vụQuy cáchGiá giả địnhTỷ trọng doanh thu dự kiến
Giặt sấy theo kýQuần áo thường, trả trong ngày15 nghìn đồng mỗi ký55%
Giặt chăn, mền, rèmTính theo cái, trả sau một ngày40 đến 80 nghìn đồng mỗi cái20%
Giặt hấp đồ vest, áo dàiTính theo bộ, trả sau hai ngày60 đến 120 nghìn đồng mỗi bộ10%
Giặt cho cơ sở lưu trú, quán ănHợp đồng tháng, giao nhận tận nơiTheo ký, giảm giá theo khối lượng15%

Nhờ cột tỷ trọng, người đọc thấy ngay tiệm sống chủ yếu bằng khách lẻ giặt theo ký. Phần thị trường sau đó phải chứng minh khu vực có đủ khách lẻ, còn phần rủi ro phải nói chuyện gì xảy ra nếu một tiệm khác mở gần.

Nếu cơ sở bán hàng trăm mặt hàng như tạp hoá, đừng liệt kê hết. Gom thành năm đến tám nhóm, mỗi nhóm ghi vài mặt hàng tiêu biểu và mức lãi gộp ước tính của nhóm.

Nêu điểm khác mà không thành quảng cáo

Câu viết về điểm khác phải kiểm chứng được. Bảng sau đặt cạnh nhau cách viết hay gặp và cách viết người đọc tin.

Câu nên tránhCâu nên viết
Chất lượng hơn hẳn các tiệm khácDùng máy sấy công nghiệp, đồ khách sấy xong trong 40 phút, trong khi hai tiệm gần nhất phơi nắng và trả sau một ngày
Giá cả cạnh tranh nhất khu vựcGiá theo ký bằng mức chung của ba tiệm quanh đó; khác ở chỗ nhận đơn từ hai ký thay vì ba ký
Phục vụ tận tâm, chu đáoMở từ 6 giờ sáng để khách gửi đồ trước giờ làm, các tiệm quanh đó mở từ 8 giờ
Sản phẩm sạch, an toànDùng nước giặt và nước xả có nhãn rõ nguồn gốc, hoá đơn mua hàng đưa vào phụ lục

Mẹo nhỏ: viết xong một câu về điểm khác, tự hỏi “người đọc kiểm câu này bằng cách nào”. Nếu không có cách kiểm, câu đó chỉ là lời khen tự tặng.

Sản phẩm theo mùa và dịch vụ tính theo giờ

Nhiều cơ sở nhỏ không bán đều quanh năm. Tiệm bánh có mùa trung thu và tết, tiệm giặt đông vào mùa mưa, quán nước mía vắng vào mùa lạnh, dịch vụ cho thuê đồ cưới đông vào mấy tháng cuối năm. Phần sản phẩm phải nói ra điều này, kèm những tháng cao điểm và thấp điểm, để phần tài chính không chia đều doanh thu cho mười hai tháng.

Với dịch vụ tính theo giờ hoặc theo lượt như cắt tóc, sửa xe, dạy kèm, nên ghi công suất tối đa: bao nhiêu ghế, bao nhiêu thợ, mỗi lượt mất bao lâu, mở bao nhiêu giờ một ngày. Từ đó người đọc tự tính được trần doanh thu, và thấy con số dự kiến của bạn đang ở bao nhiêu phần trăm của trần đó.

Ví dụ giả định: tiệm tóc của anh Khoa có hai ghế, mỗi lượt cắt khoảng 30 phút, mở mười giờ mỗi ngày, công suất tối đa khoảng 40 lượt. Phương án dự kiến trung bình 18 lượt mỗi ngày trong năm đầu, tức chưa tới một nửa công suất. Một câu như vậy cho thấy người viết hiểu giới hạn của cơ sở mình, và dự kiến không vượt quá khả năng phục vụ.

Giấy phép và điều kiện đi kèm sản phẩm

Một số sản phẩm, dịch vụ cần giấy phép hoặc điều kiện riêng. Phần sản phẩm nên nhắc ngắn những gì đã có, những gì đang làm, kèm thời điểm dự kiến xong. Các nhóm hay gặp:

  • Thực phẩm, đồ uống: điều kiện an toàn thực phẩm theo Luật An toàn thực phẩm 2010, giấy chứng nhận hoặc cam kết tuỳ loại hình.
  • Mỹ phẩm, dịch vụ chăm sóc da: điều kiện theo quy định riêng về mỹ phẩm và cơ sở dịch vụ, cần tìm hiểu trước khi khai trương.
  • Thuốc, thiết bị y tế: là ngành có điều kiện, phải đáp ứng yêu cầu chuyên môn của người phụ trách.
  • Rượu, thuốc lá: cần giấy phép bán lẻ riêng.
  • Dạy học, trông trẻ: cần đáp ứng điều kiện về cơ sở vật chất và người dạy theo quy định ngành.
  • Sản phẩm tự sản xuất có đóng gói: cần thông tin nhãn đầy đủ khi bán ra thị trường.

Chỉ cần ghi tên quy định và tình trạng. Người đọc hồ sơ không cần bạn giảng luật, họ cần biết sản phẩm có được phép bán đúng như phương án đang tính hay không.

Sản phẩm đang có và sản phẩm dự định thêm

Tách hai nhóm rõ ràng. Sản phẩm bán ngay từ ngày mở cửa đặt ở bảng chính. Sản phẩm dự định thêm sau vài tháng đặt ở một đoạn riêng, ghi rõ thời điểm và điều kiện để bắt đầu, ví dụ “khi doanh thu ổn định ba tháng liên tiếp”.

Đừng tính doanh thu cho thứ chưa có. Nếu phương án dùng để vay vốn, doanh thu từ sản phẩm dự định thêm không nên nằm trong phần tính khả năng trả nợ. Người đọc thường loại phần này ra khi tự tính lại, và con số của bạn sẽ trông bị thổi phồng.

Ghi chi phí để có sản phẩm mới. Thêm món mới thường kéo theo máy mới, nguyên liệu mới, có khi giấy phép mới. Nếu những chi phí đó chưa nằm trong bảng vốn, ghi rõ sẽ lấy từ lợi nhuận giữ lại chứ không lấy từ khoản vốn đang xin.

Giữ danh sách ngắn. Hai đến ba sản phẩm dự định là đủ để người đọc thấy hướng phát triển. Một danh sách mười món dự định làm phương án trông như chưa biết tập trung vào đâu.

Đoạn mẫu phần sản phẩm hoàn chỉnh

Ghép các ý ở trên lại, phần sản phẩm cho tiệm giặt sấy của chị Mai có thể viết như sau. Toàn bộ là trường hợp giả định.

Tiệm giặt sấy Mai cung cấp bốn nhóm dịch vụ: giặt sấy theo ký cho khách lẻ, giặt chăn rèm, giặt hấp đồ cần là kỹ, và giặt theo hợp đồng tháng cho các cơ sở lưu trú, quán ăn trong khu. Nhóm giặt theo ký dự kiến chiếm khoảng một nửa doanh thu và là dịch vụ chủ lực. Giá được đặt ngang mức chung của ba tiệm gần nhất sau khi chị Mai trực tiếp hỏi giá vào tháng 9. Điểm khác của tiệm là sấy máy nên trả đồ trong ngày, mở cửa từ 6 giờ sáng, và nhận đơn từ hai ký. Doanh thu dự kiến cao hơn vào các tháng mùa mưa và thấp hơn vào mùa khô. Sau sáu tháng, nếu có ít nhất năm cơ sở ký hợp đồng tháng, tiệm sẽ cân nhắc thêm dịch vụ giao nhận bằng xe máy riêng; chi phí cho việc này không nằm trong vốn đầu tư ban đầu.

Đoạn mẫu dài khoảng 160 chữ nhưng trả lời đủ bốn câu hỏi của phần sản phẩm, có nguồn của giá, có món chủ lực, có mùa vụ, có kế hoạch thêm dịch vụ tách bạch khỏi khoản vốn hiện tại.

Lỗi hay gặp ở phần sản phẩm

Những lỗi dưới đây đều làm phần tài chính phía sau mất căn cứ, nên đáng sửa trước mọi chuyện câu chữ:

  • Không có giá, hoặc chỉ ghi “giá hợp lý”.
  • Giá trong phần sản phẩm khác giá dùng để tính doanh thu.
  • Liệt kê quá nhiều món, không nói món nào là chủ lực.
  • Bỏ qua mùa vụ, chia đều doanh thu cho cả năm.
  • Viết điểm khác bằng tính từ, không kiểm chứng được.
  • Không nhắc tới giấy phép trong khi sản phẩm thuộc ngành có điều kiện.

Phần lớn các lỗi này sinh ra vì phần sản phẩm được viết trước, phần tài chính viết sau, và không ai quay lại đối chiếu. Một buổi ngồi so hai phần với nhau là đủ để gỡ gần hết.

Khi sửa xong, đọc lại phần sản phẩm cạnh bảng doanh thu: mỗi dòng doanh thu phải chỉ được về một dòng trong danh mục, mỗi giá trong bảng doanh thu phải tìm thấy ở đây.

Câu hỏi thường gặp

Cơ sở bán hàng trăm mặt hàng thì mô tả sản phẩm thế nào?

Gom thành năm đến tám nhóm hàng, mỗi nhóm ghi vài mặt hàng tiêu biểu, khoảng giá và mức lãi gộp ước tính. Danh sách đầy đủ, nếu cần, đưa vào phụ lục. Người đọc cần thấy cơ cấu, không cần đọc hết bảng giá.

Có nên đưa ảnh sản phẩm vào phương án không?

Có thể đưa vài ảnh vào phụ lục nếu sản phẩm do chính cơ sở làm ra, như bánh, đồ mộc, hàng thủ công. Trong thân phương án chỉ cần mô tả bằng chữ và bảng. Ảnh lấy trên mạng thì không nên dùng.

Chưa chốt giá bán thì ghi thế nào?

Ghi khoảng giá dự kiến và cách bạn sẽ chốt, ví dụ khảo sát giá ba cơ sở tương tự rồi chọn mức ngang giá chung. Trong phần tài chính, dùng mức thấp của khoảng giá để tính, tránh để doanh thu đẹp hơn thực tế.

Dịch vụ mới chưa ai làm trong khu thì viết sao?

Nói rõ là chưa có ai làm, giải thích vì sao bạn tin có người dùng, và nêu bằng chứng nhỏ: số người đã hỏi, số đơn bán thử. Đồng thời ghi nhận rủi ro là khách cần thời gian làm quen, nên doanh thu những tháng đầu dự kiến thấp.

Tỷ trọng doanh thu theo sản phẩm lấy từ đâu?

Nếu cơ sở đã chạy, lấy từ sổ bán hàng vài tháng gần nhất. Nếu mới mở, ước từ kinh nghiệm của chủ cơ sở hoặc quan sát cơ sở tương tự, và ghi rõ đây là ước tính. Sau vài tháng chạy thật nên cập nhật lại.

Có cần nói về nhà cung cấp trong phần sản phẩm không?

Chỉ cần nhắc ngắn nếu nguồn hàng là điểm mạnh, như nguyên liệu lấy tận vườn. Chi tiết về nhà cung cấp, số lượng nhập, chu kỳ đặt hàng nên để ở phần vận hành để phần sản phẩm gọn và tập trung vào thứ khách mua.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138