KhaThi.comKhả Thi
Rủi ro, giả định và trình bày

Thuyết trình phương án vay vốn với cán bộ tín dụng: chuẩn bị gì, nói gì, mang gì

Buổi gặp cán bộ tín dụng diễn ra thế nào, chuẩn bị trong ba ngày, lời mở đầu hai phút, năm con số phải thuộc, giấy tờ mang theo và cách nói khi không biết.

A Vietnamese farmer in a clean shirt walks between rows of chicken coops on a small poultry farm holding a plain folder, seen from behind, soft morning haze

Khi gặp cán bộ tín dụng, bạn cần nói được trong hai phút cơ sở làm gì, vay bao nhiêu, dùng vào đâu và trả bằng tiền nào; thuộc lòng năm con số chính của phương án; mang đủ bản gốc giấy tờ; và trả lời thật khi không biết. Buổi gặp không phải để trình chiếu đẹp, mà là để người đọc phương án kiểm xem chủ cơ sở có thật sự hiểu và điều hành được việc mình viết hay không.

Bài này mô tả buổi gặp thường diễn ra ra sao, việc chuẩn bị trong ba ngày, khung lời mở đầu kèm mẫu, năm con số phải thuộc, danh sách giấy tờ mang theo, cách nói nên và không nên, và việc làm sau buổi gặp. Ví dụ là một trại gà thịt giả định; bài không bàn chuyện có nên vay hay không và không có gì bảo đảm hồ sơ được chấp thuận.

Buổi gặp thường diễn ra thế nào

Với hộ kinh doanh và cơ sở nhỏ, "thuyết trình" ít khi là đứng trước màn hình. Thường đó là một buổi ngồi đối diện cán bộ tín dụng, có khi tại quầy, có khi tại chính cơ sở của bạn khi họ đến xem thực tế. Hồ sơ phương án có thể họ đã đọc trước, cũng có thể đọc lướt ngay trong buổi. Thời gian thường từ mười lăm đến bốn mươi lăm phút.

Anh Phúc (giả định) nuôi gà thịt bốn năm, mỗi lứa khoảng ba nghìn con, nay lập phương án dựng thêm một dãy chuồng và nâng lên năm nghìn con mỗi lứa. Lần đầu đi gặp, anh mang theo xấp phương án hai mươi trang và định đọc từ đầu. Cán bộ tín dụng ngắt sau một phút và hỏi thẳng: lứa gần nhất xuất bao nhiêu con, giá bao nhiêu, ai mua. Anh phải lật tìm trong phương án.

Điều này cho thấy bản chất buổi gặp: người đối diện muốn nghe chính bạn nói về con số của mình, không cần bạn đọc lại văn bản. Họ quan sát xem bạn trả lời có trôi chảy, có khớp với hồ sơ, và có hiểu rủi ro không. Một chủ trại nói được ngay tỷ lệ hao hụt lứa trước tạo ấn tượng khác hẳn người phải gọi điện hỏi vợ.

Chuẩn bị trong ba ngày trước buổi gặp

Ba ngày là đủ cho một cơ sở nhỏ nếu phương án đã viết xong. Chia việc như sau:

  1. Ngày thứ nhất: đọc lại phương án như người lạ. Đánh dấu mọi con số, kiểm từng con số khớp nhau giữa các phần. Ghi ra giấy những chỗ bạn thấy yếu hoặc chưa chắc.
  2. Ngày thứ nhất: soạn lời mở đầu hai phút. Viết ra, đọc to, bấm giờ, cắt cho vừa.
  3. Ngày thứ hai: ôn năm con số chính và tập trả lời mười câu hỏi bạn sợ nhất. Nhờ người nhà đóng vai hỏi dồn.
  4. Ngày thứ hai: chuẩn bị giấy tờ. Bản gốc và bản sao, sắp theo thứ tự, có mục lục một trang.
  5. Ngày thứ ba: chuẩn bị cơ sở nếu có thể bị xem thực tế. Sổ sách ghi chép để sẵn, chuồng trại hoặc cửa hàng gọn gàng, người làm biết sẽ có khách đến.
  6. Ngày thứ ba: chuẩn bị một trang tóm tắt để đưa tận tay, gồm năm con số và một đoạn ngắn về rủi ro chính.

Trang tóm tắt đưa tận tay thường được giữ lại trong hồ sơ và đọc lại khi người đó trình lên cấp trên. Viết nó cẩn thận như viết trang đầu của phương án.

Lời mở đầu hai phút: khung và mẫu

Khung gồm bốn câu hỏi trả lời theo thứ tự: cơ sở là ai và đã làm được gì; muốn làm thêm gì; cần bao nhiêu và dùng vào đâu; trả bằng nguồn nào và nếu gặp khó thì xoay xở ra sao. Không mở đầu bằng hoàn cảnh gia đình hay tình hình ngành chung chung.

Mẫu của anh Phúc, số liệu giả định: "Trại nhà em nuôi gà thịt bốn năm nay, mỗi năm năm lứa, mỗi lứa khoảng ba nghìn con, xuất cho hai thương lái và một lò mổ trong vùng. Năm ngoái trại lãi khoảng hai trăm mười triệu đồng, sổ ghi từng lứa em mang theo đây. Em muốn dựng thêm một dãy chuồng kín để nâng lên năm nghìn con mỗi lứa. Tổng chi phí khoảng bốn trăm tám mươi triệu đồng, nhà em tự có hai trăm triệu, phần còn lại đề nghị vay. Tiền trả nợ lấy từ lãi của phần gà tăng thêm, ước khoảng mười một triệu đồng mỗi tháng sau khi trừ chi phí. Rủi ro lớn nhất là dịch bệnh và giá gà xuống; trại tiêm phòng đủ lịch, có quỹ dự phòng bằng chi phí thức ăn một lứa, và lứa đầu sau khi mở rộng em chỉ thả bốn nghìn con."

Mẫu này khoảng hai phút khi nói chậm. Nó có số liệu cũ đã chứng minh, con số vay và vốn tự có, nguồn trả nợ, rủi ro chính và biện pháp. Câu cuối về việc thả bốn nghìn con trước là chi tiết nhỏ nhưng cho thấy chủ trại thận trọng. Lưu ý mẫu không hề có câu "chắc chắn trả được" hay "rất có lãi"; con số tự nói.

Năm con số phải thuộc lòng

Đây là những con số gần như chắc chắn được hỏi. Bạn phải nói ra ngay không cần lật giấy, và phải khớp với phương án. Số giả định của trại anh Phúc:

Con sốVí dụ trại anh PhúcVì sao bị hỏi
Tổng vốn cần và phần tự có480 triệu đồng, tự có 200 triệu đồngĐo mức cam kết của chủ cơ sở
Doanh thu và lãi năm gần nhấtKhoảng 1,6 tỷ đồng doanh thu, lãi 210 triệu đồngSo với sổ sách, xem bạn có nắm số thật
Số tiền trả nợ mỗi tháng và nguồn trảKhoảng 11 triệu đồng/tháng từ phần gà tăng thêmKiểm khả năng trả nợ
Điểm hoà vốn hoặc biên an toànGiá gà thấp hơn khoảng 12% so với giả định thì phần mở rộng hoà vốnKiểm bạn biết giới hạn của mình
Chỉ số kỹ thuật chính của nghềHao hụt mỗi lứa khoảng 4%, khoảng 1,7 kg thức ăn cho 1 kg thịtKiểm bạn có thật sự làm nghề

Con số cuối cùng mỗi ngành mỗi khác: quán ăn là giá vốn trên mỗi suất, tiệm tóc là số khách mỗi thợ mỗi ngày, xưởng may là số sản phẩm mỗi công nhân mỗi ca. Người cho vay từng làm với nhiều cơ sở cùng nghề sẽ biết con số hợp lý nằm trong khoảng nào, nên đừng thổi phồng.

Mang theo gì và nói thế nào

Giấy tờ cụ thể do bên cho vay yêu cầu; danh sách dưới đây là những thứ hầu như luôn có ích trong buổi gặp:

  • Hai bản phương án đã in, một bản để đưa, một bản để bạn ghi chú.
  • Trang tóm tắt một mặt giấy với năm con số chính.
  • Sổ ghi chép thu chi hoặc sổ theo dõi từng lứa, từng tháng của một đến hai năm gần nhất.
  • Bản gốc và bản sao giấy tờ đăng ký kinh doanh, giấy tờ đất hoặc hợp đồng thuê, báo giá thiết bị, hợp đồng với khách lớn nếu có.
  • Nên nói: "Con số này em đo từ sổ lứa trước." "Chỗ này em chưa chắc, em sẽ kiểm lại và gửi bổ sung trong hai ngày."
  • Không nên nói: "Chắc chắn có lãi." "Nghề này ai làm cũng giàu." "Em quen người bên trên." "Số liệu này em ước đại."

Khi không biết, nói không biết và hẹn ngày trả lời. Đoán một con số rồi bị phát hiện sai trong lần thẩm định thực địa gây hại nhiều hơn một câu "em sẽ kiểm lại".

Phương án nhờ người viết hộ: điều phải làm trước khi đi gặp

Nhiều chủ cơ sở nhờ người quen, con cháu hoặc dịch vụ viết phương án. Điều đó không có gì sai, nhưng buổi gặp sẽ lộ ra ngay nếu chủ cơ sở không hiểu văn bản mang tên mình. Cán bộ tín dụng hỏi "sao tỷ lệ hao hụt ghi ba phần trăm trong khi sổ của anh ghi bốn" và chủ trại trả lời "cái đó cháu nó tính" thì mọi con số khác trong phương án đều mất giá trị.

Trước khi đi gặp, đọc phương án cùng người viết hộ và yêu cầu họ giải thích từng con số đến từ đâu. Con số nào bạn thấy không đúng thực tế thì sửa theo thực tế, kể cả khi nó làm kết quả kém đẹp hơn. Những từ ngữ bạn không dùng hằng ngày như "biên lợi nhuận", "vốn lưu động" thì hỏi cho rõ nghĩa và tập nói lại bằng lời của mình.

Một phép thử đơn giản: gấp phương án lại, tự nói ra năm con số chính và lý do của từng con số. Nếu không làm được, bạn chưa sẵn sàng cho buổi gặp, dù văn bản có đẹp đến đâu.

Sau buổi gặp: ghi lại và bổ sung

Ngay khi ra về, ghi lại mọi câu hỏi được đặt ra, kể cả câu bạn đã trả lời tốt. Những câu bạn trả lời chưa trọn thì bổ sung bằng văn bản trong hai đến ba ngày, ngắn gọn, đúng câu hỏi, kèm số liệu hoặc giấy tờ chứng minh. Ghi rõ ngày gửi và giữ một bản.

Nếu được hẹn xem thực tế cơ sở, chuẩn bị như một buổi gặp thứ hai: sổ sách để ở nơi dễ lấy, người làm được dặn trả lời thật nếu được hỏi, cơ sở gọn gàng như ngày thường chứ không bày biện khác lạ. Người đến xem thường để ý những thứ không có trong phương án: chuồng có sạch không, kho thức ăn có ghi chép xuất nhập không, hàng xóm có than phiền gì không.

Cuối cùng, những câu hỏi khó trong buổi gặp là tài liệu quý để sửa phương án. Anh Phúc sau lần gặp đầu đã thêm vào phương án một trang về lịch tiêm phòng và cách xử lý khi có gà chết bất thường, vì đó là điều được hỏi kỹ nhất. Dù kết quả hồ sơ ra sao, bản phương án sau buổi gặp luôn tốt hơn bản trước.

Câu hỏi thường gặp

Có cần làm trang trình chiếu khi gặp cán bộ tín dụng không?

Với hộ kinh doanh và cơ sở nhỏ, thường không cần. Một trang tóm tắt in sẵn, phương án in và sổ sách gốc hữu ích hơn. Trình chiếu phù hợp hơn khi trình bày trước nhóm người góp vốn hoặc hội đồng có nhiều người.

Nên đi gặp một mình hay mang theo người khác?

Nên có người trực tiếp điều hành cơ sở, vì câu hỏi sẽ xoáy vào vận hành. Nếu vợ chồng cùng làm và cùng chịu trách nhiệm khoản vay, cả hai nên có mặt. Tránh mang người không liên quan đến nói thay.

Nếu bị hỏi một con số mà mình nhớ không chính xác thì sao?

Nói con số gần đúng và ghi rõ là ước, rồi hẹn gửi lại số chính xác kèm chứng từ. Đừng đoán một con số cụ thể rồi sau này không khớp hồ sơ, vì sự không khớp đó làm người đọc nghi những phần còn lại.

Thuyết trình tốt có giúp hồ sơ được chấp thuận không?

Không có cách trình bày nào bảo đảm kết quả, vì quyết định dựa trên nhiều tiêu chí và quy định riêng của bên cho vay. Trình bày tốt giúp người đọc hiểu đúng phương án và giảm những hiểu lầm không đáng có.

Có nên nói về khoản nợ khác đang có không?

Nên nói chủ động và trung thực, kèm số tiền trả mỗi tháng và nguồn trả. Các khoản nợ thường được tra cứu được, và việc tự nói ra trước cho thấy bạn minh bạch và đã tính chúng vào khả năng trả nợ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138