KhaThi.comKhả Thi
Phương án vay vốn

Phương án vay vốn mua máy móc thiết bị: chỉ tính phần tăng thêm để chứng minh trả nợ

Cách lập phương án vay mua máy móc cho xưởng nhỏ: tính doanh thu và chi phí tăng thêm, công suất thực tế, khấu hao, thời gian chạy thử, máy mới hay cũ, số giả định.

A Vietnamese mechanic in work gloves guides a steel sheet into a cutting machine inside a small metal workshop, sparks flying, low angle from the side, cool blue and orange light

Phương án vay vốn mua máy móc thuyết phục nhất khi chỉ tính phần tăng thêm do chiếc máy mang lại: thêm bao nhiêu sản phẩm, thêm bao nhiêu doanh thu, bớt bao nhiêu chi phí thuê ngoài, trừ đi chi phí vận hành mới; phần lợi nhuận tăng thêm đó phải đủ trả gốc và lãi khoản vay mua máy. Đưa cả lợi nhuận cũ của xưởng vào làm nguồn trả nợ cho máy mới là cách tính dễ làm người đọc nghi.

Bài này hướng dẫn tính phần tăng thêm, chọn công suất thực tế thay vì công suất ghi trên máy, đưa khấu hao và thời gian chạy thử vào bảng, so máy mới với máy cũ, và chuẩn bị giấy tờ cho máy làm tài sản bảo đảm. Ví dụ là xưởng cơ khí của anh Khoa định mua máy chấn tôn; mọi con số là giả định.

Vì sao phải tính phần tăng thêm thay vì cả xưởng

Xưởng anh Khoa đang lời khoảng 25 triệu đồng mỗi tháng với các máy cũ. Nếu phương án mua máy chấn ghi nguồn trả nợ là "lợi nhuận của xưởng 25 triệu cộng phần tăng thêm", người đọc sẽ hỏi: 25 triệu đó trước giờ vẫn đang nuôi gia đình anh, đâu phải tiền mới. Chiếc máy chỉ đáng mua nếu tự nó sinh ra đủ tiền trả cho nó.

Cách tính phần tăng thêm trả lời đúng câu hỏi đó. Bạn so hai trạng thái: xưởng không có máy mới và xưởng có máy mới. Khác biệt giữa hai trạng thái là doanh thu tăng thêm, chi phí tăng thêm và chi phí giảm đi. Phần chênh lệch ròng mới là thứ dùng để trả nợ.

Có ba nguồn tăng thêm thường gặp với xưởng nhỏ. Một là nhận được đơn hàng mà trước đây phải từ chối vì không có máy. Hai là tự làm công đoạn trước đây thuê ngoài, như anh Khoa đang thuê xưởng khác chấn tôn với giá tính theo mét. Ba là làm nhanh hơn, ít hỏng hơn, đỡ công thợ. Mỗi nguồn cần căn cứ riêng: đơn hàng đã từ chối, hoá đơn thuê ngoài, giờ công đo được.

Bảng phần tăng thêm mỗi tháng

Máy chấn của anh Khoa giá 320 triệu đồng, vay 220 triệu, vốn tự có 100 triệu. Bảng chênh lệch mỗi tháng khi máy chạy ổn định, số giả định, đơn vị triệu đồng:

KhoảnKhông có máyCó máyChênh lệchCăn cứ
Chi phí thuê ngoài chấn tôn140+14Hoá đơn thuê ngoài 6 tháng
Doanh thu đơn hàng mới nhận thêm018+18Đơn đã từ chối, lời hẹn của hai khách
Vật tư cho đơn mới010−10Khoảng 55 phần trăm doanh thu đơn mới
Lương thợ vận hành thêm09−9Một thợ chính
Điện, bảo dưỡng máy02,5−2,5Theo công suất điện và lịch bảo dưỡng
Lợi nhuận tăng thêm10,5
Gốc và lãi khoản vay kỳ cao nhất−6,9220 triệu, 48 tháng, lãi giả định

Phần tăng thêm 10,5 triệu so với số phải trả 6,9 triệu cho hệ số khoảng 1,5. Bảng chưa trừ khấu hao, vì khấu hao không phải khoản chi bằng tiền hằng tháng. Đáng chú ý là khoản thôi thuê ngoài có hoá đơn và gần như chắc xảy ra, nhưng sau khi trả lương thợ và tiền điện, nó chỉ đóng góp phần nhỏ; phần lớn lợi nhuận tăng thêm đến từ đơn hàng mới, kém chắc hơn. Phương án nên tách hai nguồn này ra để người đọc thấy nếu đơn mới không về, máy vẫn tự trả được bao nhiêu.

Công suất thực tế, thời gian chạy thử và học máy

Lỗi phổ biến nhất trong phương án mua máy là lấy công suất ghi trong catalô nhân với số giờ làm việc. Máy chấn có thể làm một chi tiết trong một phút, nhưng thời gian thay khuôn, đo, chỉnh, chờ vật tư, nghỉ ca chiếm phần lớn thời gian. Xưởng nhỏ thường dùng được một phần công suất danh nghĩa; bạn nên hỏi người đang dùng máy cùng loại, hoặc tự bấm giờ ở xưởng quen, để có con số của mình.

Thời gian từ lúc ký hợp đồng đến lúc máy chạy ra tiền cũng dài hơn dự tính: chờ giao hàng, làm móng máy, kéo điện ba pha, lắp đặt, chạy thử, thợ học cách dùng. Với anh Khoa, giả định tổng cộng khoảng hai tháng; tháng thứ ba máy chạy được khoảng một nửa, từ tháng thứ tư mới ổn định. Trong ba tháng đầu, lợi nhuận tăng thêm thấp hoặc âm, nhưng lãi vay đã bắt đầu tính.

Phương án tốt ghi rõ giai đoạn này và đề xuất cách xử lý: xin thời gian ân hạn gốc vài tháng nếu nơi cho vay chấp nhận, hoặc để sẵn một khoản dự phòng trong vốn tự có để trả lãi các tháng đầu. Bỏ qua giai đoạn này là cách nhanh nhất để trễ hạn ngay từ kỳ đầu tiên.

Máy mới hay máy cũ: so trên bốn tiêu chí

Giá và khoản vay. Máy cũ rẻ hơn, khoản vay nhỏ hơn, áp lực trả nợ nhẹ hơn. Đây là lợi thế thật cho xưởng mới làm.

Thời gian dùng còn lại và chi phí sửa chữa. Máy cũ cần ước thời gian dùng còn lại và chi phí bảo dưỡng cao hơn. Đưa khoản sửa chữa dự kiến vào bảng chi phí tăng thêm; nếu phần lợi tăng thêm vẫn đủ trả nợ, máy cũ là lựa chọn hợp lý.

Giấy tờ và làm tài sản bảo đảm. Máy mới có hợp đồng, hoá đơn, bảo hành, dễ làm tài sản bảo đảm. Máy cũ mua qua người quen không hoá đơn thì khó dùng làm tài sản bảo đảm và khó chứng minh mục đích sử dụng vốn.

Rủi ro dừng máy. Đơn hàng có hạn giao; máy hỏng giữa đơn có thể làm mất khách. Nếu nguồn trả nợ dựa nhiều vào đơn hàng mới, độ tin cậy của máy quan trọng hơn chênh lệch giá. Ghi lý do chọn của bạn vào phương án, kèm báo giá cả hai phương án đã so.

Khấu hao, thời hạn vay và giá trị còn lại

Khấu hao trả lời câu hỏi: chiếc máy dùng được bao lâu, và mỗi tháng nó "mòn" đi bao nhiêu tiền. Máy chấn 320 triệu, giả định dùng tốt mười năm, giá trị còn lại không đáng kể, khấu hao đều mỗi tháng khoảng 2,7 triệu đồng. Trong bảng phần tăng thêm ở trên, khấu hao không được trừ, nên con số 10,5 triệu là tiền mặt tăng thêm trước khấu hao.

Điều cần giữ: thời hạn vay không nên dài hơn thời gian máy dùng tốt. Vay 48 tháng cho máy dùng mười năm là hợp lý; máy còn chạy nhiều năm sau khi đã trả hết nợ. Ngược lại, vay năm năm cho một máy chỉ dùng tốt ba năm nghĩa là bạn sẽ còn trả nợ cho một chiếc máy đã phải thay.

Nếu máy được dùng làm tài sản bảo đảm, giá trị của nó trong mắt nơi cho vay giảm theo thời gian, nhanh hơn giá trị sổ sách. Đây là lý do khoản vay mua máy thường cần vốn tự có đáng kể hoặc tài sản bảo đảm bổ sung. Tính trước điều này giúp bạn không bị bất ngờ khi được yêu cầu thêm.

Đoạn viết mẫu cho phần mục đích và hiệu quả

Phần chữ trong phương án mua máy nên đi thẳng vào ba ý: máy gì, làm thay việc gì hoặc làm thêm việc gì, và phần tăng thêm được tính ra sao. Đoạn mẫu cho xưởng của anh Khoa:

Cơ sở cơ khí Trần Đăng Khoa hiện gia công cửa sắt, lan can, khung kèo cho các công trình nhà ở trong vùng. Công đoạn chấn tôn đang thuê một xưởng khác thực hiện, chi phí bình quân 14 triệu đồng mỗi tháng theo hoá đơn sáu tháng gần nhất, thời gian chờ từ hai đến bốn ngày mỗi đợt. Trong cùng thời gian, cơ sở đã phải từ chối bốn đơn hàng tủ điện và vỏ máy vì không có máy chấn. Cơ sở đề nghị vay 220 triệu đồng, cùng 100 triệu đồng vốn tự có, để mua một máy chấn thuỷ lực theo báo giá đính kèm. Khi máy chạy ổn định từ tháng thứ tư, lợi nhuận tăng thêm dự kiến khoảng 10,5 triệu đồng mỗi tháng, trong đó phần lớn đến từ đơn hàng mới; riêng khoản thôi thuê ngoài, sau khi trả lương thợ vận hành và tiền điện, đóng góp khoảng 2,5 triệu đồng. Ba tháng đầu, lãi vay được trả từ khoản dự phòng 20 triệu đồng chủ cơ sở để riêng, ngoài phần vốn tự có dùng mua máy (số giả định).

Đoạn mẫu không giấu điểm yếu. Nó nói thẳng phần lớn lợi nhuận phụ thuộc đơn hàng mới, và cho người đọc con số của trường hợp xấu. Người làm tín dụng đọc nhiều phương án sẽ đánh giá cao sự thẳng thắn này hơn một đoạn văn chỉ toàn điểm mạnh, vì họ biết họ sẽ tự tìm ra điểm yếu đó dù bạn có viết hay không.

Giấy tờ và danh sách tự kiểm cho phương án mua máy

Gom đủ những thứ sau trước khi nộp, và rà lại bảng số với các câu hỏi cuối danh sách:

  • Ít nhất hai báo giá có thông số kỹ thuật, thời gian giao, điều kiện bảo hành, chi phí lắp đặt.
  • Hoá đơn thuê ngoài công đoạn mà máy sẽ thay thế, ít nhất ba đến sáu tháng.
  • Đơn hàng đã từ chối hoặc thư hỏi hàng của khách, dù chỉ là tin nhắn có ngày tháng.
  • Xác nhận đủ điện, mặt bằng, móng máy; dự toán kéo điện nếu cần.
  • Đã tính công suất thực tế, không phải công suất danh nghĩa?
  • Đã có giai đoạn lắp đặt, chạy thử với lợi nhuận tăng thêm thấp?
  • Đã tách phần lợi chắc (thôi thuê ngoài) với phần lợi ít chắc (đơn hàng mới)?
  • Thời hạn vay có ngắn hơn thời gian máy dùng tốt?

Với xưởng nhỏ, một câu hỏi thẳng nên tự đặt trước khi vay: nếu không có đơn hàng mới nào, chỉ riêng khoản thôi thuê ngoài có đủ trả nợ không. Ở ví dụ trên, 14 triệu thôi thuê ngoài trừ lương thợ và điện còn khoảng 2,5 triệu, chưa đủ trả 6,9 triệu. Nghĩa là anh Khoa đang đặt cược một phần vào đơn hàng mới; phương án nên nói rõ điều đó và nêu cách bù.

Câu hỏi thường gặp

Có thể dùng chính máy mua bằng vốn vay làm tài sản bảo đảm không?

Nhiều nơi chấp nhận máy móc hình thành từ vốn vay làm tài sản bảo đảm, có khi kèm tài sản khác. Máy cần có hợp đồng mua bán, hoá đơn đứng tên người vay. Giá trị dùng để tính số vay thường thấp hơn giá mua và giảm dần theo thời gian.

Mua máy trả góp từ nhà cung cấp có khác vay để mua không?

Mua trả góp từ nhà cung cấp là một hình thức tín dụng khác, điều kiện và chi phí riêng. Khi lập phương án, bạn vẫn phải tính phần tăng thêm và so với số trả góp mỗi kỳ. Nên đưa cả hai phương án vào bảng so sánh tổng chi phí trước khi chọn.

Nên tính thời gian khấu hao máy bao nhiêu năm?

Dựa trên thời gian máy thực tế dùng tốt trong điều kiện xưởng bạn, tham khảo người đang dùng máy cùng loại và khuyến cáo của nhà sản xuất. Khấu hao cho mục đích thuế có khung riêng theo quy định; trong phương án vay, bạn nên ghi thời gian sử dụng thực tế và giải thích căn cứ.

Chưa có đơn hàng mới thì phương án có thuyết phục không?

Vẫn có thể, nếu máy giúp thôi thuê ngoài hoặc giảm chi phí đủ trả nợ. Nếu nguồn trả nợ phụ thuộc chủ yếu vào đơn hàng chưa có, bạn nên bổ sung căn cứ như thư hỏi hàng, đơn đã phải từ chối, hoặc cân nhắc mua máy nhỏ hơn, máy cũ để giảm số vay.

Có cần đưa chi phí lắp đặt, kéo điện vào nhu cầu vốn không?

Có. Chi phí vận chuyển, làm móng, kéo điện, lắp đặt, đào tạo thợ là một phần của khoản đầu tư máy. Bỏ qua chúng làm nhu cầu vốn thiếu, và bạn sẽ phải tìm tiền bù giữa chừng. Ghi từng khoản với báo giá hoặc dự toán.

Máy chạy chậm hơn dự kiến những tháng đầu thì lấy gì trả lãi?

Nên dự tính trước bằng một khoản dự phòng trong vốn tự có hoặc đề xuất thời gian ân hạn gốc nếu nơi cho vay chấp nhận. Ghi rõ trong phương án số tháng dự kiến máy chưa chạy hết công suất và nguồn tiền dùng để trả lãi trong thời gian đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138