KhaThi.comKhả Thi
Rủi ro, giả định và trình bày

Lỗi trình bày làm phương án kinh doanh mất uy tín: những chỗ người đọc bắt được ngay

Lỗi chép mẫu quên sửa, câu chữ phóng đại, con số tròn hoặc lẻ đáng ngờ, trình bày cẩu thả và lỗi khi nộp, kèm câu viết lại và ba lượt soát hình thức.

A young Vietnamese man sits on the floor of a narrow phone repair shop after hours, flipping through blank paper under a single desk lamp, low side angle

Phương án kinh doanh mất uy tín nhanh nhất vì những lỗi trình bày người đọc bắt được trong vài phút: tên cơ sở khác còn sót từ mẫu chép, câu chữ phóng đại, con số tròn trịa hoặc lẻ đến đồng, đơn vị lộn xộn, chính tả sai, ảnh lấy trên mạng. Những lỗi này không làm sai phép tính, nhưng khiến người đọc tự hỏi: nếu chỗ dễ thấy còn cẩu thả thì chỗ khó thấy ra sao.

Bài này gom các lỗi trình bày theo năm nhóm, mỗi nhóm có ví dụ từ phương án giả định của một cửa hàng điện thoại, kèm bảng câu nên viết lại và ba lượt soát chỉ dành cho hình thức. Phần kiểm số liệu khớp nhau và mức lạc quan của giả định là việc khác, nên không bàn ở đây.

Vì sao lỗi hình thức kéo theo nghi ngờ nội dung

Người đọc phương án ít khi có đủ thời gian kiểm mọi con số. Họ dựa vào tín hiệu: phương án có được làm cẩn thận không, người viết có hiểu việc mình viết không. Lỗi hình thức là tín hiệu dễ thấy nhất. Một phương án ghi tên cơ sở hai kiểu khác nhau ở trang hai và trang tám khiến người đọc nghĩ người viết không đọc lại, và từ đó không tin rằng các bảng số đã được soát.

Anh Hải (giả định) có cửa hàng sửa chữa và bán phụ kiện điện thoại sáu năm, lập phương án mở chi nhánh thứ hai. Anh tải một mẫu phương án trên mạng, sửa phần số liệu rất kỹ, nhưng không đọc lại phần chữ. Người đọc đầu tiên, một người bạn từng làm tín dụng, chỉ ra bảy lỗi trong mười lăm phút, không lỗi nào liên quan đến phép tính. Anh Hải mất thêm hai ngày sửa, nhưng nhờ vậy không mang bản lỗi đi nộp.

Điều đáng chú ý: cả bảy lỗi đều sửa được trong vài giờ. Lỗi trình bày rẻ để sửa và đắt nếu để lọt, nên đáng dành một buổi riêng chỉ để soát hình thức.

Lỗi do chép mẫu mà quên sửa

Dùng mẫu không sai, nhưng mẫu để lại dấu vết. Những dấu vết hay gặp nhất:

  • Tên cơ sở, tên người trong mẫu còn sót. Thường nằm ở phần cam kết cuối, chú thích bảng, hoặc tên tệp đính kèm.
  • Ngành trong mẫu khác ngành của bạn. Phương án cửa hàng điện thoại mà phần rủi ro còn câu "giá thức ăn chăn nuôi biến động" từ mẫu trại lợn.
  • Số liệu mẫu chưa thay hết. Một ô còn giữ con số mẫu làm tổng bị sai, hoặc phần chữ dẫn một con số không có trong bảng của bạn.
  • Ngày tháng cũ. Phương án nộp năm nay mà ghi "kế hoạch năm" của mấy năm trước, hoặc bảng mười hai tháng bắt đầu từ một tháng đã qua.
  • Mục rỗng giữ lại cho đủ bố cục. Mục "Chiến lược xuất khẩu" trong phương án cửa hàng phụ kiện chỉ có một câu "đang nghiên cứu". Không áp dụng thì bỏ mục.
  • Văn phong lệch. Phần mẫu viết giọng doanh nghiệp lớn, phần bạn tự viết giọng nói chuyện; đọc lên thấy hai người viết.

Cách soát nhanh: dùng chức năng tìm kiếm trong văn bản, gõ tên cơ sở của mẫu, tên ngành của mẫu, năm của mẫu. Rồi đọc riêng những đoạn bạn không tự viết, từng câu một.

Câu chữ làm người đọc mất tin và cách viết lại

Phương án là văn bản để người khác kiểm, không phải tờ quảng cáo. Những câu sau xuất hiện rất thường và nên viết lại:

Câu gây mất tinVì saoViết lại
Thị trường điện thoại có tiềm năng vô cùng lớnNói về cả nước, không nói về khu vực cửa hàngTrong bán kính 1 cây số có 3 khu nhà trọ công nhân và 2 trường cao đẳng, chưa có tiệm sửa chữa nào mở sau 20 giờ
Cửa hàng đảm bảo có lãi ngay từ tháng đầuKhông ai bảo đảm được, người đọc biết vậyTheo giả định, chi nhánh hoà vốn từ tháng thứ 4; ba tháng đầu dùng quỹ dự phòng 60 triệu đồng
Đội ngũ nhân sự chuyên nghiệp, giàu kinh nghiệmCửa hàng 3 người, câu này nghe phóng đạiHai thợ sửa đã làm cùng chủ cửa hàng 4 năm, một nhân viên bán hàng mới tuyển
Không có đối thủ cạnh tranhGần như không bao giờ đúng, cho thấy người viết chưa khảo sátCó 4 cửa hàng phụ kiện, 1 tiệm sửa chữa trong khu; tiệm sửa chữa duy nhất đóng cửa lúc 19 giờ
Phấn đấu trở thành chuỗi hàng đầu khu vựcMục tiêu không đo được, lạc khỏi nội dung phương ánMục tiêu năm đầu: trung bình 25 lượt sửa mỗi ngày tại chi nhánh mới

Mỗi câu viết lại đều dài hơn câu gốc một chút, nhưng có thứ để kiểm. Đó là đổi chác đáng làm.

Lỗi ở trang tóm tắt, trang bị đọc nhiều nhất

Trang tóm tắt là trang được đọc kỹ nhất và thường được viết sau cùng, lúc người viết đã mệt. Vì vậy nó tập trung nhiều lỗi hơn bất cứ trang nào. Ba lỗi hay gặp nhất ở trang này: con số không khớp với thân bài vì thân bài đã sửa sau đó; tóm tắt kể lại lịch sử cửa hàng dài nửa trang mà chưa nói cần bao nhiêu tiền; và tóm tắt toàn tính từ, không có một con số nào.

Bản tóm tắt đầu tiên của anh Hải mở bằng đoạn: "Với sáu năm kinh nghiệm và uy tín được khách hàng tin yêu, cửa hàng quyết tâm mở rộng quy mô nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu ngày càng cao." Đọc xong không biết chi nhánh ở đâu, cần bao nhiêu vốn, trả bằng gì. Bản sửa: "Cửa hàng Hải Phát sửa chữa và bán phụ kiện điện thoại sáu năm, doanh thu năm gần nhất khoảng một tỷ hai trăm triệu đồng theo sổ sách. Phương án mở chi nhánh thứ hai cách cửa hàng chính bốn cây số, cạnh ba khu nhà trọ công nhân, tổng vốn khoảng ba trăm năm mươi triệu đồng, vốn tự có hai trăm triệu đồng. Theo giả định, chi nhánh hoà vốn từ tháng thứ tư."

Sau khi sửa xong mọi phần khác, đọc lại trang tóm tắt cuối cùng và dò từng con số với thân bài. Đây là việc cuối cùng trước khi in.

Con số trình bày khiến người đọc nghi

Số quá tròn. Doanh thu đúng một trăm triệu đồng mỗi tháng, tăng đúng mười phần trăm mỗi tháng trong ba năm. Kinh doanh thật không đi theo đường thẳng như vậy; số tròn đều cho thấy người viết đặt mục tiêu rồi điền ngược. Nếu số của bạn vừa khéo tròn, ghi rõ căn cứ để người đọc khỏi nghi.

Số lẻ quá mức chính xác. Ngược lại, doanh thu dự kiến ghi đến từng nghìn đồng cho năm thứ ba tạo cảm giác chính xác giả. Số tương lai làm tròn đến triệu đồng là hợp lý.

Một con số, hai giá trị. Phần tóm tắt ghi vốn đầu tư ba trăm hai mươi triệu đồng, bảng nguồn vốn ghi ba trăm năm mươi triệu đồng vì sau đó có thêm quỹ dự phòng mà quên sửa trang đầu. Lỗi này rất hay gặp và rất mất điểm.

Đơn vị lộn xộn. Bảng này đơn vị triệu, bảng kia đơn vị nghìn, đoạn văn ghi "đồng". Người đọc phải dừng lại đổi đơn vị, và dễ đọc nhầm gấp nghìn lần.

Tỷ lệ phần trăm không nói của cái gì. "Lợi nhuận hai mươi phần trăm" là trên doanh thu hay trên vốn, mỗi tháng hay mỗi năm. Luôn ghi rõ mẫu số.

Lỗi hình thức và lỗi khi nộp

Những lỗi sau không liên quan nội dung, nhưng người đọc thấy trước khi đọc được nội dung:

  • Sai chính tả, nhất là tên sản phẩm, tên đường, tên người đứng đầu cơ sở. Một lỗi sai tên chính chủ cơ sở gây ấn tượng tệ hơn mười lỗi khác.
  • Ba bốn kiểu chữ, cỡ chữ trong một văn bản vì dán từ nhiều nguồn.
  • Ảnh minh hoạ lấy trên mạng, như ảnh cửa hàng sang trọng không phải của bạn. Người đọc sẽ hỏi; dùng ảnh thật của cửa hàng hiện tại dù không đẹp bằng.
  • Phương án dài sáu mươi trang cho một chi nhánh cửa hàng. Mười lăm đến hai lăm trang kể cả phụ lục thường là đủ.
  • Không đánh số trang, không có mục lục, phụ lục không đánh số nên không dẫn chiếu được.
  • Gửi nhiều bản sửa liên tiếp với tên tệp giống nhau, người nhận không biết bản nào mới nhất. Đặt tên tệp có ngày và số lần sửa.
  • Gửi bản sửa mà không nói đã sửa gì. Kèm vài dòng liệt kê các chỗ thay đổi để người đọc khỏi đọc lại từ đầu.

Phần lớn những lỗi này đến từ việc làm vội vào đêm cuối. Đặt hạn hoàn thành nội dung sớm hơn hạn nộp hai ngày, để có một ngày chỉ dành cho hình thức.

Ba lượt soát chỉ dành cho hình thức

Soát hình thức tách riêng khỏi soát nội dung thì nhanh và kỹ hơn. Ba lượt, mỗi lượt một mục tiêu:

  1. Lượt một, tìm dấu vết mẫu và tên riêng: dùng chức năng tìm kiếm cho tên cơ sở trong mẫu, các năm cũ, các ngành khác. Kiểm tên cơ sở, tên chủ, địa chỉ viết thống nhất ở mọi chỗ, kể cả chú thích và phụ lục.
  2. Lượt hai, đọc to phần chữ: đọc thành tiếng từng đoạn. Câu nào đọc lên thấy giống quảng cáo hoặc không ai nói như vậy ngoài đời thì viết lại. Lượt này bắt được phần lớn câu sáo và lỗi chính tả.
  3. Lượt ba, in ra giấy và lật nhanh: xem bảng có bị cắt trang không, đơn vị có ghi đủ không, số trang và số bảng có liên tục không, ảnh có rõ không khi in đen trắng.

Anh Hải làm ba lượt này mất khoảng ba giờ cho bản phương án hai mươi hai trang và tìm thêm năm lỗi mà người bạn chưa chỉ ra, trong đó có một chỗ còn ghi tên tỉnh của mẫu. Ba giờ là cái giá rất nhỏ so với việc phải nộp lại hồ sơ hoặc để lại ấn tượng cẩu thả.

Nếu được, nhờ một người không biết gì về cửa hàng đọc thử phần tóm tắt và hỏi họ kể lại bằng lời của họ. Chỗ họ kể sai là chỗ bạn viết chưa rõ.

Câu hỏi thường gặp

Dùng mẫu phương án kinh doanh có trên mạng có bị đánh giá thấp không?

Dùng mẫu để có bố cục là bình thường. Bị đánh giá thấp là khi mẫu còn dấu vết như tên cơ sở khác, ngành khác, số liệu mẫu, hoặc văn phong không phải của bạn. Hãy dùng mẫu làm khung rồi viết lại từng đoạn bằng thông tin của chính mình.

Phương án kinh doanh của cơ sở nhỏ nên dài bao nhiêu trang?

Thường từ mười lăm đến hai mươi lăm trang kể cả phụ lục là đủ cho hộ kinh doanh và cơ sở nhỏ. Quan trọng hơn độ dài là phần tóm tắt đầu tiên đủ rõ để người đọc nắm ý chính trong vài phút.

Có nên dùng từ ngữ chuyên môn để phương án trông chuyên nghiệp không?

Chỉ dùng từ chuyên môn khi bạn hiểu và giải thích được nó. Người đọc đánh giá cao câu chữ rõ ràng, cụ thể hơn là từ ngữ nghe chuyên nghiệp nhưng không gắn với số liệu. Nếu bị hỏi một từ mà bạn không giải thích được, uy tín giảm ngay.

Một lỗi chính tả nhỏ có ảnh hưởng nhiều không?

Một vài lỗi nhỏ thường được bỏ qua. Nhưng lỗi ở tên cơ sở, tên chủ, con số trong phần tóm tắt, hoặc lỗi lặp lại khắp văn bản sẽ tạo ấn tượng cẩu thả. Dành một lượt đọc to để bắt phần lớn lỗi loại này.

Đã nộp rồi mới phát hiện lỗi thì làm sao?

Gửi bản sửa càng sớm càng tốt, kèm vài dòng nói rõ sửa chỗ nào và vì sao. Chủ động báo lỗi của mình tốt hơn nhiều so với để người đọc tự phát hiện, nhất là khi lỗi liên quan đến con số.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138