Phương án kinh doanh tiệm giặt sấy nên tính mọi thứ theo mẻ máy: mỗi máy chạy được bao nhiêu mẻ một ngày, mỗi mẻ thu bao nhiêu tiền, tốn bao nhiêu điện, nước, hoá chất và công gấp, rồi mới nhân lên thành tháng. Tiệm giặt là ngành máy móc chiếm phần lớn vốn, chi phí điện nước gắn chặt với số mẻ, và khách quanh khu trọ, khu ký túc mang lại lượng mẻ khá đều. Khi phương án đi từ mẻ máy, người đọc kiểm được từng con số.
Ví dụ giả định: chị Ngọc mở tiệm giặt sấy ở mặt tiền một con đường có nhiều dãy trọ và một ký túc xá tư nhân, đặt bốn máy giặt và bốn máy sấy cỡ lớn, nhận giặt theo ký và giặt chăn mền theo cái. Mọi số liệu là giả định; bạn thay bằng giá điện, giá nước, giá máy và giá dịch vụ hỏi được ở khu vực mình.
Công suất tính theo mẻ máy, số giả định
Một máy giặt cỡ lớn giặt được một lượng đồ nhất định mỗi mẻ. Máy sấy thường chậm hơn máy giặt, nên máy sấy hay là điểm nghẽn. Tính cả hai, lấy số nhỏ hơn:
| Thông số | Máy giặt | Máy sấy |
|---|---|---|
| Số máy | 4 | 4 |
| Thời gian một mẻ kể cả nạp, rút đồ | 50 phút | 60 phút |
| Giờ mở cửa mỗi ngày | 14 giờ | 14 giờ |
| Mẻ tối đa mỗi máy mỗi ngày | 16 | 14 |
| Tỉ lệ sử dụng thận trọng | 40% | 40% |
| Mẻ thực tế mỗi ngày, cả tiệm | khoảng 26 | khoảng 22 |
Công suất thực của tiệm theo máy sấy là khoảng 22 mẻ sấy mỗi ngày. Một số khách chỉ giặt không sấy, nên số mẻ giặt có thể cao hơn số mẻ sấy một chút. Chị Ngọc lấy 22 mẻ trọn gói giặt sấy làm mức ổn định để tính doanh thu, phần chỉ giặt tính riêng nếu có.
Tỉ lệ sử dụng 40% nghe có vẻ thấp, nhưng tiệm giặt có giờ cao điểm rõ rệt vào sáng sớm và buổi tối, giữa trưa gần như vắng. Đặt tỉ lệ 70 hay 80% là giả định máy chạy liên tục mười bốn tiếng, điều hiếm khi xảy ra. Ghi rõ căn cứ: số phòng trọ trong bán kính năm trăm mét, tỉ lệ ước tính không có máy giặt riêng, tần suất giặt mỗi tuần.
Chi phí trực tiếp của một mẻ giặt sấy, số giả định
Đây là bảng quan trọng nhất của phương án giặt sấy. Mỗi mẻ tiêu tốn điện, nước, hoá chất, túi đựng và công gấp. Đơn vị nghìn đồng mỗi mẻ khoảng tám ký đồ:
| Khoản | Chi phí mỗi mẻ, nghìn đồng | Cách ước tính |
|---|---|---|
| Điện cho máy giặt | 4 | công suất máy nhân thời gian chạy nhân giá điện giả định |
| Điện hoặc gas cho máy sấy | 14 | máy sấy tốn năng lượng nhất |
| Nước | 3 | lượng nước mỗi mẻ theo thông số máy |
| Bột giặt, nước xả | 6 | định lượng theo ký đồ |
| Túi đựng, nhãn ghi tên khách | 2 | theo đơn |
| Công gấp, phân loại | 10 | khoảng 15 phút công mỗi mẻ |
| Cộng chi phí trực tiếp | 39 |
Với giá giả định 12 nghìn đồng mỗi ký, mẻ tám ký thu 96 nghìn đồng, lãi góp mỗi mẻ khoảng 57 nghìn đồng. Nếu tiệm tính giá theo ký nhưng khách mang đồ nhẹ, mỗi mẻ chỉ năm sáu ký, lãi góp giảm. Phương án nên ghi số ký bình quân mỗi mẻ là một giả định riêng.
Máy sấy là dòng chi phí lớn nhất. Nếu khu vực có giá điện kinh doanh cao, so sánh máy sấy điện và máy sấy dùng gas, ghi kết quả so sánh vào phương án. Đây là một trong những quyết định đầu tư có ảnh hưởng lâu dài nhất tới lãi của tiệm.
Vốn đầu tư, chi phí cố định và thời gian thu hồi vốn
Phần lớn vốn tiệm giặt nằm ở máy. Đơn vị triệu đồng, số giả định:
| Khoản | Số tiền | Ghi chú |
|---|---|---|
| 4 máy giặt cỡ lớn | 180 | khấu hao 6 năm |
| 4 máy sấy cỡ lớn | 160 | khấu hao 6 năm |
| Điện ba pha, ống cấp thoát nước, ống thoát khí sấy | 60 | khấu hao 5 năm |
| Kệ, bàn gấp, cân, xe đẩy | 15 | khấu hao 5 năm |
| Cọc thuê 3 tháng | 36 | thuê 12 triệu mỗi tháng |
| Dự phòng 3 tháng | 50 | lưu động |
| Tổng vốn ban đầu | 501 |
Chi phí cố định hằng tháng giả định: thuê 12 triệu, lương một nhân viên 8 triệu, lương chị Ngọc 12 triệu, khấu hao khoảng 6 triệu, bảo trì máy 2 triệu, phí khác 2 triệu, cộng khoảng 42 triệu.
Ở mức 22 mẻ mỗi ngày, ba mươi ngày, lãi góp khoảng 22 nhân 30 nhân 57 nghìn, xấp xỉ 37,6 triệu mỗi tháng, vẫn thấp hơn chi phí cố định. Tính ngược: số mẻ hoà vốn = 42 triệu chia 57 nghìn, khoảng 737 mẻ mỗi tháng, tức gần 25 mẻ mỗi ngày. Như vậy ở tỉ lệ sử dụng 40%, tiệm của chị Ngọc chưa hoà vốn; cần khoảng 45% hoặc nhận thêm đồ giặt cho quán ăn, khách sạn nhỏ.
Thời gian thu hồi vốn chỉ có nghĩa khi tiệm đã có lãi. Nếu tiệm đạt khoảng 30 mẻ mỗi ngày, lãi trước thuế khoảng 9,3 triệu mỗi tháng, cộng khấu hao 6 triệu được dòng tiền khoảng 15,3 triệu; thu hồi 501 triệu mất khoảng ba mươi ba tháng. Nhiều phương án giặt sấy hứa thu hồi vốn trong một năm; hãy tự hỏi máy phải chạy bao nhiêu mẻ mỗi ngày để có kết quả đó.
Độ nhạy: giá điện, số ký mỗi mẻ và số mẻ mỗi ngày
Ba giả định ảnh hưởng mạnh nhất tới lãi tiệm giặt là giá năng lượng, số ký bình quân mỗi mẻ và số mẻ mỗi ngày. Bảng độ nhạy cho người đọc thấy nếu một giả định sai thì kết quả lệch bao nhiêu. Gốc so sánh: 30 mẻ mỗi ngày, tám ký mỗi mẻ, lãi góp 57 nghìn mỗi mẻ, lợi nhuận trước thuế khoảng 9,3 triệu mỗi tháng. Số giả định:
| Kịch bản | Lãi góp mỗi mẻ, nghìn đồng | Mẻ mỗi ngày | Lợi nhuận tháng, triệu |
|---|---|---|---|
| Gốc | 57 | 30 | khoảng 9,3 |
| Điện, gas tăng 20% | khoảng 53,4 | 30 | khoảng 6,1 |
| Khách mang đồ nhẹ, bình quân 6,5 ký | khoảng 39 | 30 | khoảng âm 6,9 |
| Số mẻ chỉ đạt 25 | 57 | 25 | khoảng 0,8 |
| Số mẻ đạt 35 | 57 | 35 | khoảng 17,9 |
Dòng thứ ba là bất ngờ với nhiều người: khi tính giá theo ký mà mỗi mẻ chỉ nạp sáu ký rưỡi, tiền thu mỗi mẻ giảm trong khi điện nước gần như giữ nguyên, tiệm chuyển sang lỗ. Cách xử lý nên ghi vào phương án: đặt mức thu tối thiểu mỗi đơn, gom đồ của nhiều khách nhỏ cùng màu, cùng chất vào một mẻ khi được khách đồng ý.
Bảng độ nhạy không cần nhiều dòng. Ba đến năm kịch bản, mỗi kịch bản đổi một giả định, là đủ để người đọc thấy bạn biết điểm yếu của mô hình nằm ở đâu.
Khung mục mẫu cho phương án tiệm giặt sấy
Phương án tiệm giặt sấy nên khoảng tám đến mười trang, phần máy móc và chi phí mỗi mẻ là phần dài nhất. Thứ tự gợi ý:
- Chủ cơ sở và kinh nghiệm: "Chị Đỗ Thị Ngọc, ba năm làm quản lý ca tại một tiệm giặt sấy, quen vận hành và bảo trì cơ bản máy giặt công nghiệp."
- Vị trí và nguồn khách: số phòng trọ, ký túc trong bán kính năm trăm mét, các tiệm giặt hiện có, giá của họ.
- Dịch vụ và giá: giặt sấy theo ký, chăn mền theo cái, giặt định kỳ cho cơ sở kinh doanh, mức thu tối thiểu mỗi đơn.
- Máy móc: số máy, công suất, loại năng lượng máy sấy, lý do chọn, thời gian bảo hành.
- Công suất và chi phí mỗi mẻ: hai bảng như trên.
- Vốn, chi phí cố định, hoà vốn, thu hồi vốn: tính từ số mẻ.
- Độ nhạy và rủi ro: giá điện, số ký mỗi mẻ, máy hỏng, đồ khách hư hỏng, mất điện, ngập nước.
Ở mục máy móc, nếu mua máy đã qua sử dụng, ghi rõ năm sản xuất ước tính, tình trạng, ai kiểm tra trước khi mua, và tăng dòng bảo trì tương ứng. Máy cũ rẻ hơn nhưng làm phương án phải thận trọng hơn ở phần chi phí sửa chữa.
Nguồn khách ổn định: phần làm phương án giặt sấy vững hơn
Khách lẻ ở trọ. Mang đồ đến theo tuần, nhiều vào chủ nhật và tối các ngày trong tuần. Nguồn này đều nhưng mỗi đơn nhỏ.
Khách hợp đồng. Quán ăn giặt khăn bàn, tạp dề; nhà nghỉ, homestay giặt ga gối; tiệm tóc, spa giặt khăn. Đơn đều, khối lượng lớn, giúp lấp giờ trưa vắng. Nêu tên nhóm khách và số đơn dự kiến mỗi tuần, không cần tên cơ sở.
Đồ cồng kềnh theo mùa. Chăn mền, rèm cửa, thú bông, tăng mạnh vào đầu mùa lạnh và trước Tết. Tính riêng một dòng doanh thu mùa vụ, không chia đều cho mười hai tháng.
Câu mẫu cho phương án. "Tiệm đặt mục tiêu ký thoả thuận giặt định kỳ với ít nhất bốn cơ sở lưu trú và quán ăn trong ba tháng đầu, mỗi cơ sở khoảng mười mẻ mỗi tuần, nhận và giao vào khung 11 giờ đến 14 giờ khi máy rảnh." Câu này nối thẳng vào bài toán công suất ở trên: dùng giờ máy trống để bán.
Đừng tính khách hợp đồng như khách chắc chắn. Nếu chưa ký thoả thuận nào, ghi rõ là mục tiêu và đưa vào kịch bản lạc quan, không đưa vào kịch bản cơ sở.
Những chỗ phương án giặt sấy hay bị thổi phồng
Đối chiếu phương án của bạn với danh sách sau:
- Công suất tính theo máy giặt mà quên máy sấy chậm hơn.
- Tỉ lệ sử dụng máy cao gần như suốt ngày, không có giờ vắng.
- Chi phí điện máy sấy tính theo giá điện sinh hoạt thay vì giá áp cho kinh doanh.
- Số ký mỗi mẻ lấy theo công suất tối đa của máy, trong khi khách thực tế mang ít hơn.
- Không có dòng bảo trì, thay dây curoa, điện trở, bơm xả.
- Không có dòng bồi thường đồ hỏng, phai màu, thất lạc; tiệm giặt nào cũng gặp.
- Thời gian thu hồi vốn tính trên lợi nhuận ở mức công suất cao nhất.
- Bỏ quên chi phí thoát nước, thoát khí nóng khi cải tạo mặt bằng.
Dòng bồi thường đồ hỏng nên có một mức giả định nhỏ và một quy định rõ trong phần vận hành, ví dụ tiệm kiểm túi áo, tách đồ phai màu, ghi chú đồ có vết bẩn trước khi nhận. Đó vừa là biện pháp giảm rủi ro, vừa cho thấy tiệm có quy trình.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm giặt sấy nên tính công suất theo máy giặt hay máy sấy?
Nên tính cả hai và lấy số nhỏ hơn. Máy sấy thường chạy lâu hơn máy giặt mỗi mẻ nên hay là điểm nghẽn. Nếu chỉ tính theo máy giặt, số mẻ dự kiến sẽ cao hơn khả năng thật của tiệm.
Chi phí điện nước mỗi mẻ giặt tính thế nào?
Lấy công suất ghi trên máy nhân thời gian chạy mỗi mẻ để ra số điện, nhân với giá điện áp cho kinh doanh ở khu vực bạn. Nước tính theo lượng nước mỗi mẻ trong thông số máy. Ghi rõ đây là ước tính giả định.
Thời gian thu hồi vốn tiệm giặt sấy bao lâu là hợp lý?
Không có con số chung. Hãy tính số mẻ hoà vốn, rồi tính dòng tiền mỗi tháng ở mức số mẻ thực tế bạn tin được, lấy vốn đầu tư chia cho dòng tiền đó. Kết quả chỉ có nghĩa khi tiệm đã vượt điểm hoà vốn.
Có nên nhận giặt cho quán ăn, nhà nghỉ không?
Đơn của quán ăn, nhà nghỉ đều và khối lượng lớn, giúp dùng giờ máy trống buổi trưa. Tuy vậy cần tách khu vực và quy trình để đồ của cơ sở kinh doanh không lẫn với đồ khách lẻ, và chỉ đưa vào kịch bản cơ sở khi đã có thoả thuận.
Phương án giặt sấy có cần dòng bồi thường đồ hỏng không?
Nên có. Phai màu, co rút, thất lạc là chuyện tiệm giặt nào cũng gặp. Ghi một mức giả định nhỏ và kèm quy trình kiểm đồ khi nhận để giảm rủi ro, như vậy phương án trung thực hơn.