KhaThi.comKhả Thi
Dòng tiền, hoà vốn và chỉ số

Thời gian hoàn vốn: cách tính cho cửa hàng, máy móc và những chỗ hay tính sai

Công thức hoàn vốn khi dòng tiền đều và không đều, hoàn vốn có chiết khấu, ví dụ tiệm rửa xe bằng số giả định, và vì sao phải dùng dòng tiền chứ không dùng lãi.

A young Vietnamese worker sprays foam over a motorbike in an open-air wash bay, water mist catching backlight, low angle from behind the bike, cool blue and warm orange tones

Thời gian hoàn vốn là số năm (hoặc số tháng) cần để dòng tiền thuần mà khoản đầu tư tạo ra cộng dồn lại bằng số tiền đã bỏ ra. Khi dòng tiền mỗi năm bằng nhau, chỉ cần lấy vốn đầu tư chia cho dòng tiền thuần một năm. Khi dòng tiền không đều, cộng dồn từng năm cho tới khi đủ.

Phép tính đơn giản nên rất dễ dùng sai: lấy lợi nhuận thay cho dòng tiền, quên vốn lưu động, quên chi phí thay thế thiết bị giữa chừng, hoặc kết luận "ba năm hoàn vốn" trong khi hợp đồng mặt bằng chỉ còn hai năm. Bài dưới tính cho một tiệm rửa xe đầu tư thêm thiết bị, bằng số giả định, theo cả cách thường và cách có chiết khấu.

Thời gian hoàn vốn trả lời câu hỏi gì, và không trả lời câu gì

Câu hỏi của thời gian hoàn vốn là: bao lâu thì lấy lại được tiền đã bỏ ra. Với chủ cơ sở nhỏ, đây là câu hỏi rất thật, vì tiền đầu tư thường là tiền tích luỹ của gia đình hoặc tiền vay, và mỗi năm tiền chưa về là một năm rủi ro. Người cho vay cũng quan tâm, vì thời hạn khoản vay thường không nên dài hơn thời gian thiết bị tự trả được cho mình.

Nó không trả lời được câu "khoản đầu tư này có lãi bao nhiêu". Hai phương án cùng hoàn vốn trong ba năm, một phương án dừng tạo tiền ngay sau năm thứ ba, phương án kia tiếp tục tạo tiền thêm năm năm nữa, thì giá trị khác nhau rất xa. Thời gian hoàn vốn bỏ qua mọi thứ xảy ra sau mốc hoàn vốn.

Vì thế nên dùng nó như một phép lọc rủi ro: hoàn vốn càng nhanh thì càng ít phụ thuộc vào dự báo xa. Còn để so giá trị giữa các phương án, cần thêm các chỉ số nhìn được toàn bộ đời dự án như giá trị hiện tại thuần.

Khi dòng tiền mỗi năm bằng nhau

Anh Bình có tiệm rửa xe máy và ô tô nhỏ, muốn đầu tư thêm một hệ thống rửa bọt áp lực cao, cầu nâng và máy hút bụi công nghiệp. Số giả định: tổng đầu tư 240 triệu, gồm thiết bị, lắp đặt, làm lại rãnh thoát nước. Thiết bị dùng được khoảng năm năm.

Nếu ước tính mỗi năm thiết bị mới mang lại dòng tiền thuần 80 triệu (doanh thu tăng thêm trừ hoá chất, điện nước, công thêm, chưa trừ khấu hao), thì thời gian hoàn vốn là 240 ÷ 80 = 3 năm. Tính theo tháng: 80 triệu một năm là khoảng 6,67 triệu một tháng, 240 chia 6,67 ra 36 tháng.

Cách tính tháng hữu ích khi đầu tư nhỏ, ví dụ thêm một máy pha, một tủ đông. Lấy giá thiết bị chia cho phần tiền thuần tăng thêm mỗi tháng, ra số tháng hoàn vốn, rồi so với tuổi thọ thiết bị. Nếu máy dùng được bốn năm mà hoàn vốn mất ba năm rưỡi, khoảng lãi thật chỉ còn sáu tháng, và một lần hỏng hóc lớn là xoá sạch.

Con số 80 triệu một năm phải có gốc. Với tiệm rửa xe, gốc là số lượt xe tăng thêm mỗi ngày nhân giá mỗi lượt, trừ chi phí mỗi lượt. Ví dụ giả định thêm 20 lượt mỗi ngày, mỗi lượt sau khi trừ hoá chất, điện nước và công còn lại khoảng 11.000 đồng, mở cửa 360 ngày, ra khoảng 79 triệu. Ghi phép nhân này vào phương án; người đọc sẽ tự hỏi 20 lượt thêm mỗi ngày có hợp lý với khu vực không, và đó là câu hỏi đúng.

Khi dòng tiền không đều: bảng cộng dồn

Thực tế năm đầu thường thấp hơn vì khách chưa quen dịch vụ mới. Giả định dòng tiền thuần năm 1 là 60 triệu, năm 2 là 80 triệu, từ năm 3 ổn định 90 triệu. Đơn vị triệu đồng.

NămDòng tiền thuầnCộng dồnCòn phải thu hồi
0−240−240240
160−180180
280−100100
390−1010
490+80đã hoàn vốn
590+170

Cuối năm 2 còn thiếu 100 triệu. Năm 3 tạo ra 90 triệu, chưa đủ; còn thiếu 10 triệu, lấy từ năm 4: 10 ÷ 90 ≈ 0,11 năm, khoảng 1,3 tháng. Thời gian hoàn vốn là 3 năm cộng 0,11 năm, xấp xỉ 3 năm 1 tháng. Kết quả chậm hơn cách tính dòng tiền đều khoảng một tháng, dù tổng tiền năm năm cao hơn. Lý do là năm đầu yếu, và thời gian hoàn vốn rất nhạy với những năm đầu.

Công thức tổng quát: số năm trọn trước năm hoàn vốn, cộng phần còn thiếu chia cho dòng tiền của năm hoàn vốn.

Hoàn vốn có chiết khấu: tính cả giá trị của thời gian

Một trăm triệu nhận về sau bốn năm không bằng một trăm triệu hôm nay. Hoàn vốn có chiết khấu quy dòng tiền mỗi năm về giá trị hiện tại trước khi cộng dồn. Giả định tỷ lệ chiết khấu 10% một năm; hệ số chiết khấu năm n bằng 1 chia (1,1) mũ n. Đơn vị triệu đồng.

NămDòng tiềnHệ sốGiá trị hiện tạiCộng dồn hiện tại
1600,90954,554,5
2800,82666,1120,7
3900,75167,6188,3
4900,68361,5249,8
5900,62155,9305,6

Cuối năm 3 cộng dồn hiện tại là 188,3, còn thiếu 51,7 triệu. Năm 4 có 61,5 triệu giá trị hiện tại: 51,7 ÷ 61,5 ≈ 0,84 năm. Thời gian hoàn vốn có chiết khấu khoảng 3,84 năm, tức gần 3 năm 10 tháng, dài hơn cách thường chừng chín tháng.

Tỷ lệ chiết khấu 10% ở đây chỉ là giả định để minh hoạ. Khi làm thật, dùng chi phí vốn của chính bạn: mức lãi trong hợp đồng vay nếu tiền đầu tư là tiền vay, hoặc mức sinh lời bạn có thể có nếu dùng số tiền đó vào việc khác. Ghi rõ con số đã chọn và lý do.

Phải dùng dòng tiền, không dùng lợi nhuận, không dùng doanh thu

Lỗi phổ biến nhất là lấy lợi nhuận kế toán để tính hoàn vốn. Lợi nhuận đã trừ khấu hao, mà khấu hao chính là cách chia nhỏ khoản 240 triệu đã bỏ ra. Nếu dùng lợi nhuận, bạn đang trừ giá thiết bị hai lần. Với thiết bị 240 triệu khấu hao năm năm, mỗi năm 48 triệu; năm ổn định có dòng tiền 90 triệu thì lợi nhuận chỉ 42 triệu, và thời gian hoàn vốn tính sai sẽ dài gần gấp đôi.

Lỗi ngược lại, nguy hiểm hơn, là dùng doanh thu tăng thêm. Thiết bị mang về thêm 200 triệu doanh thu một năm, người lập chia 240 cho 200 ra hơn một năm, rồi ghi vào phương án. Doanh thu chưa trừ hoá chất, điện, nước, công thợ, sửa chữa, nên con số này không có ý nghĩa gì về hoàn vốn.

Dòng tiền thuần đúng phải gồm: tiền thu tăng thêm, trừ mọi khoản chi tiền tăng thêm do thiết bị gây ra (vật tư, điện nước, công, bảo trì), trừ khoản vốn lưu động phải bỏ thêm nếu có, và trừ cả khoản chi lớn giữa kỳ. Ví dụ năm 4 phải thay bơm áp lực hết 30 triệu, thì dòng tiền năm 4 chỉ còn 60 triệu chứ không phải 90.

Cửa hàng mới mở: tính hoàn vốn theo tháng, kể cả giai đoạn khởi động

Ví dụ tiệm rửa xe là đầu tư thêm vào một cơ sở đang chạy. Với cửa hàng mở mới, nên tính hoàn vốn theo tháng và tính cả những tháng đầu âm tiền. Lý do đơn giản: thời gian hoàn vốn bắt đầu từ ngày bỏ tiền, không phải từ ngày cửa hàng có lãi.

Giả định một tiệm bánh mì nhỏ bỏ ra 150 triệu ban đầu, gồm cả vốn lưu động. Ba tháng đầu dòng tiền thuần âm lần lượt 8, 4 và 1 triệu do khách còn ít; từ tháng 4 đến tháng 6 dương 3, 5, 6 triệu; từ tháng 7 ổn định 8 triệu một tháng. Cộng dồn sau sáu tháng: vốn bỏ ra 150 triệu, ba tháng đầu âm thêm 13, ba tháng sau dương 14, còn thiếu 149 triệu, gần như chưa thu hồi được gì. Phần còn 149 triệu chia 8 triệu một tháng ra khoảng 18,6 tháng nữa. Thời gian hoàn vốn khoảng 24,6 tháng, tức hơn hai năm.

Nếu chỉ lấy 150 chia 8 thì ra 18,75 tháng, sai lệch gần sáu tháng. Sáu tháng đó chính là giai đoạn chủ tiệm phải gồng lỗ, và nếu khoản vay bắt đầu trả gốc từ tháng thứ hai thì toàn bộ tiền trả nợ giai đoạn này phải lấy từ túi khác. Phương án nên trình bày bảng cộng dồn theo tháng ít nhất cho năm đầu.

So thời gian hoàn vốn với ba mốc khác trước khi kết luận

Một con số hoàn vốn đứng một mình chưa nói được gì. Đặt nó cạnh ba mốc sau:

  • Tuổi thọ thiết bị: hoàn vốn ba năm cho thiết bị dùng năm năm là còn hai năm tạo giá trị; hoàn vốn bốn năm rưỡi thì gần như hoà.
  • Thời hạn hợp đồng mặt bằng: nếu hợp đồng thuê còn hai năm rưỡi mà thiết bị gắn cố định vào nền, hoàn vốn ba năm nghĩa là có thể phải tháo dỡ khi chưa lấy đủ tiền. Ghi rõ thời hạn thuê và khả năng gia hạn.
  • Thời hạn khoản vay, nếu có: nếu lịch trả nợ ngắn hơn thời gian hoàn vốn, những năm đầu dòng tiền từ thiết bị không đủ trả nợ, phải bù từ nguồn khác. Phương án phải nói nguồn đó là gì.
  • Thời gian hoàn vốn của phương án thay thế: thuê thiết bị thay vì mua, mua máy cũ, hoặc không đầu tư gì. Đôi khi phương án tốt nhất là làm nhỏ hơn.

Đoạn kết luận có thể viết như sau: "Khoản đầu tư 240 triệu của tiệm rửa xe Bình Minh hoàn vốn sau khoảng 3 năm 1 tháng theo dòng tiền chưa chiết khấu, và khoảng 3 năm 10 tháng nếu chiết khấu ở mức giả định 10% một năm. Thiết bị có tuổi thọ dự kiến năm năm. Hợp đồng thuê mặt bằng còn bốn năm, có điều khoản ưu tiên gia hạn."

Câu hỏi thường gặp

Thời gian hoàn vốn bao lâu thì được coi là tốt?

Không có con số chung cho mọi ngành. Nên so với tuổi thọ tài sản, thời hạn thuê mặt bằng và thời hạn khoản vay nếu có. Hoàn vốn càng ngắn so với các mốc đó thì khoản đầu tư càng ít phụ thuộc vào những dự báo xa.

Tính thời gian hoàn vốn dùng lợi nhuận hay dòng tiền?

Dùng dòng tiền thuần, tức tiền thu trừ tiền chi do khoản đầu tư gây ra, chưa trừ khấu hao. Dùng lợi nhuận là trừ giá trị tài sản hai lần, còn dùng doanh thu thì bỏ sót mọi chi phí vận hành.

Hoàn vốn có chiết khấu khác hoàn vốn thường ở chỗ nào?

Hoàn vốn có chiết khấu quy dòng tiền mỗi năm về giá trị hôm nay trước khi cộng dồn, nên luôn dài hơn hoàn vốn thường. Cách này phản ánh việc tiền nhận về càng muộn càng kém giá trị và càng nhiều rủi ro.

Tỷ lệ chiết khấu lấy bao nhiêu khi tính hoàn vốn có chiết khấu?

Lấy theo chi phí vốn của chính bạn: mức lãi trong hợp đồng nếu dùng tiền vay, hoặc mức sinh lời bạn bỏ lỡ khi không dùng tiền vào việc khác. Trong phương án, ghi rõ con số đã chọn là giả định và lý do chọn.

Có cần tính vốn lưu động vào số vốn phải hoàn không?

Có, nếu khoản đầu tư kéo theo việc phải giữ thêm hàng tồn, vật tư hay công nợ. Phần tiền đó cũng là tiền bỏ ra và cần được thu hồi. Khi dự án kết thúc, phần vốn lưu động thường được thu về và có thể ghi vào năm cuối.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138