KhaThi.comKhả Thi
Phương án mẫu: sản xuất và nông nghiệp

Phương án chăn nuôi lợn thịt quy mô hộ: chi phí một con, giá hoà vốn và dịch bệnh

Cách lập phương án nuôi lợn thịt cho hộ: chốt quy mô lứa, tính chi phí một con từ giống đến xuất chuồng, kịch bản giá lợn hơi, chuồng trại, dịch bệnh và lịch trả nợ.

A farmer in rubber boots pours feed into a trough in a clean concrete pig barn, shot from the far end of the aisle, soft morning light through mesh walls

Phương án chăn nuôi lợn thịt quy mô hộ cần chốt ba con số trước tiên: mỗi lứa nuôi bao nhiêu con, mỗi năm mấy lứa, và giá lợn hơi tối thiểu để không lỗ. Mọi phần còn lại, từ chuồng, thức ăn, thú y đến lịch trả nợ, đều tính từ ba con số đó. Phương án nào chỉ ghi một mức giá bán lợn đẹp rồi nhân ra lợi nhuận là phương án chưa chịu nhìn vào rủi ro lớn nhất của nghề.

Bài dựng phương án cho hộ chị Mai nuôi lợn thịt thương phẩm khoảng 100 con mỗi lứa, mua lợn giống về nuôi đến khi xuất chuồng. Các con số đều là giả định để minh hoạ cách tính; bạn thay bằng giá giống, giá cám và định mức của chính trại mình. Phần dịch bệnh và giá lợn hơi được viết kỹ hơn, vì đó là nơi người đọc phương án chăn nuôi dừng lại lâu nhất.

Chốt quy mô bằng ba con số trước khi viết chữ nào

Số con mỗi lứa. Tính từ diện tích chuồng chia cho diện tích cần cho mỗi con ở giai đoạn cuối, chứ không phải giai đoạn mới nhập. Chuồng 120 mét vuông, mỗi con cuối kỳ cần khoảng 1,1 đến 1,2 mét vuông, thì nuôi chừng 100 con là vừa. Nhồi thêm sẽ tăng bệnh và giảm tăng trọng.

Số lứa mỗi năm. Lợn thịt từ khoảng 20 kg nuôi lên khoảng 105 kg mất chừng bốn tháng. Cộng thời gian xuất bán, vệ sinh và để trống chuồng, mỗi năm thường được khoảng hai lứa rưỡi. Viết ba lứa một năm là bỏ qua thời gian để trống chuồng, thứ giúp cắt vòng mầm bệnh.

Giá lợn hơi hoà vốn. Bằng tổng chi phí một con chia cho số ký xuất chuồng. Đây là con số quan trọng nhất của phương án vì nó cho biết khi giá thị trường xuống tới đâu thì trại bắt đầu lỗ.

Ai trực chuồng. Một hộ nuôi trăm con thường cần một người làm gần như toàn thời gian. Nếu người đó là chủ hộ, ghi rõ, và vẫn tính một khoản công lao động gia đình để biết lợi nhuận thật.

Mua giống ở đâu. Nguồn giống có rõ lý lịch, đã tiêm phòng, cùng một nơi cho cả lứa. Nhập lợn từ nhiều nguồn trong một lứa là cách nhanh nhất để mang bệnh vào chuồng.

Chi phí nuôi một con lợn thịt từ lúc nhập đến xuất chuồng

Bảng tính cho một con nhập khoảng 20 kg, xuất khoảng 105 kg, tăng trọng 85 kg. Hệ số chuyển hoá thức ăn giả định 2,6, nghĩa là cần khoảng 2,6 kg cám cho mỗi kg tăng trọng. Đơn giá đều là giả định:

KhoảnCách tínhGiả định (đồng/con)
Lợn giống20 kg × 90.000 đ1.800.000
Thức ăn85 kg × 2,6 = 221 kg × 11.000 đ2.431.000
Vắc xin, thuốc thú y, sát trùngtheo lịch tiêm phòng120.000
Điện, nước, đệm lót, xử lý chất thảichia đều theo con80.000
Hao hụt do chết, loại thảikhoảng 3% đàn, chia cho con còn lại135.000
Khấu hao chuồng, máng, quạtchuồng 10 năm, 2,5 lứa/năm90.000
Công lao động gia đìnhphân bổ theo con150.000
Tổng chi phí một con4.806.000
Giá lợn hơi hoà vốn4.806.000 ÷ 105 kgkhoảng 45.800 đ/kg

Thức ăn chiếm khoảng một nửa tổng chi phí, giống chiếm hơn một phần ba. Hai dòng này quyết định gần như toàn bộ. Nếu hệ số chuyển hoá thức ăn thực tế của trại là 2,8 thay vì 2,6, chi phí thức ăn tăng khoảng 187.000 đồng mỗi con và giá hoà vốn lên gần 47.600 đồng một ký.

Hãy ghi hệ số chuyển hoá thức ăn của các lứa trước nếu trại đã nuôi. Với người mới, ghi rõ con số là giả định theo khuyến cáo của nơi bán cám, và đề xuất cách đo lại sau lứa đầu.

Kịch bản giá lợn hơi: cùng một chuồng, ba kết quả rất khác

Giá lợn hơi lên xuống mạnh theo chu kỳ, có năm cao, có năm thấp dưới giá thành. Phương án không đoán giá, mà cho người đọc thấy trại chịu được tới đâu. Tính cho một lứa 100 con nhập, 97 con xuất, mỗi con 105 kg, số giả định:

Kịch bảnGiá lợn hơi giả địnhDoanh thu lứaChi phí lứaLãi hoặc lỗ lứa
Xấu42.000 đ/kg427,8 triệu466,2 triệulỗ khoảng 38 triệu
Vừa52.000 đ/kg529,6 triệu466,2 triệulãi khoảng 63 triệu
Tốt62.000 đ/kg631,5 triệu466,2 triệulãi khoảng 165 triệu

Chi phí lứa lấy 4.806.000 đồng nhân 97 con xuất chuồng, vì phần chết đã nằm trong dòng hao hụt. Cùng một chuồng, cùng một cách nuôi, kết quả chênh nhau hơn hai trăm triệu một lứa chỉ vì giá bán. Phương án đáng tin là phương án cho thấy hộ vẫn trả được những khoản bắt buộc khi gặp hai lứa liền ở kịch bản xấu.

Một câu mẫu cho phần kết luận tài chính: "Ở kịch bản vừa, mỗi năm 2,5 lứa, lãi trước trả nợ khoảng 158 triệu đồng (giả định). Hộ chị Mai có khoản tiết kiệm 80 triệu để bù cho hai lứa kịch bản xấu liên tiếp mà không phải bán đàn non."

Chuồng trại, môi trường và giấy tờ nên có trong phương án

Luật Chăn nuôi 2018 và Luật Bảo vệ môi trường 2020 đặt ra yêu cầu về kê khai chăn nuôi, vị trí chuồng và xử lý chất thải; mức cụ thể phụ thuộc quy mô và quy định của tỉnh. Phương án không cần chép luật, nhưng cần trả lời được những ý sau:

  • Chuồng nằm trên đất gì, của ai, có được phép làm chuồng chăn nuôi theo quy hoạch địa phương không.
  • Khoảng cách từ chuồng tới nhà dân, giếng nước, kênh mương; đã kê khai chăn nuôi với chính quyền xã chưa.
  • Chất thải xử lý bằng gì: hầm biogas, đệm lót sinh học, ủ phân; dung tích có đủ cho số con dự kiến không.
  • Nước rửa chuồng chảy đi đâu, có nguy cơ gây ô nhiễm và tranh chấp với hàng xóm không.
  • Có hố sát trùng, khu cách ly lợn mới nhập, chỗ thay đồ trước khi vào chuồng không.
  • Có hợp đồng hay thoả thuận bán lợn với thương lái, lò mổ hoặc doanh nghiệp thu mua không.

Tranh chấp mùi hôi với hàng xóm là lý do có thật khiến trại phải dừng giữa chừng. Viết một đoạn ngắn về cách xử lý mùi và nước thải cho người đọc thấy hộ đã lường trước, thay vì để đến lúc bị phản ánh mới lo.

Dịch bệnh: viết kịch bản mất lứa chứ đừng chỉ ghi "phòng bệnh tốt"

Người đọc phương án chăn nuôi đều nhớ những đợt dịch làm cả vùng trắng chuồng. Câu "trại thực hiện tốt công tác phòng bệnh" không thuyết phục ai. Thay vào đó, hãy mô tả biện pháp an toàn sinh học cụ thể và tính sẵn hậu quả nếu dịch vẫn vào.

Biện pháp cụ thể nên có: nuôi cùng vào cùng ra, nghĩa là cả chuồng nhập một lần và xuất một lần, không gối lứa; để trống chuồng ít nhất hai đến ba tuần sau mỗi lứa, rửa và sát trùng; hạn chế người lạ, thương lái không vào khu nuôi; không dùng thức ăn thừa từ bếp; có sổ ghi tiêm phòng và sổ theo dõi lợn ốm; báo thú y ngay khi có dấu hiệu lạ.

Sau đó viết kịch bản mất lứa. Ví dụ giả định: dịch vào khi lứa nuôi được hai tháng, phải tiêu huỷ toàn bộ. Hộ mất tiền giống và khoảng nửa tiền thức ăn đã chi, cộng chi phí xử lý, tổng chừng 310 triệu đồng, chưa kể phải để trống chuồng vài tháng. Phương án nên nói hộ có gì để vượt qua: khoản tiết kiệm, nguồn thu khác của gia đình, chính sách hỗ trợ của nhà nước khi có dịch nếu đủ điều kiện, và kế hoạch tái đàn.

Nói thẳng điều này không làm phương án yếu đi. Ngược lại, nó cho người đọc thấy chủ hộ biết nghề và không đặt cược cả gia đình vào một lứa. Nếu hộ chưa có phương án nào cho tình huống mất lứa, đó là dấu hiệu nên giảm quy mô lứa đầu.

Đầu ra: thương lái, lò mổ hay hợp đồng thu mua

Phần đầu ra của phương án chăn nuôi thường chỉ có một câu "bán cho thương lái trong vùng". Câu đó đúng nhưng không nói được gì. Người đọc muốn biết hộ đã bán cho ai, bao nhiêu lứa, giá được trả so với giá chung trong vùng ra sao, và nếu thương lái quen không đến thì bán cho ai.

Có ba kiểu đầu ra phổ biến, mỗi kiểu một đặc điểm cần ghi. Bán cho thương lái thì linh hoạt nhưng giá do họ ép khi lợn đã tới ngày xuất. Bán thẳng cho lò mổ thì cần tự lo vận chuyển và số lượng đều. Nuôi theo hợp đồng với doanh nghiệp thu mua thì giá ổn định hơn, đổi lại phải theo quy trình, giống, cám do bên kia chỉ định, và lợi nhuận mỗi con thường thấp hơn khi giá thị trường lên cao.

Mẫu một đoạn ngắn: "Ba lứa gần nhất hộ chị Mai bán cho hai thương lái quen, giá thấp hơn giá chung trong vùng khoảng 1.000 đồng/kg (giả định); đã liên hệ thêm một lò mổ ở thị trấn để có nơi bán thứ ba khi thương lái ép giá." Ba câu như vậy cho thấy hộ hiểu chỗ yếu của mình, và có sẵn đường lui.

Lịch trả nợ theo lứa, không theo tháng

Chăn nuôi lợn thịt có tiền về theo lứa, mỗi bốn đến năm tháng một lần, không phải mỗi tháng. Nếu phương án đề xuất trả gốc đều hằng tháng, hộ sẽ phải xoay tiền trong những tháng lợn còn đang lớn. Nhiều hộ gặp khó không phải vì nuôi lỗ, mà vì lịch trả nợ không khớp nhịp tiền về.

Cách trình bày hợp lý là một bảng dòng tiền theo quý trong hai năm, ghi rõ quý nào xuất chuồng, tiền về bao nhiêu ở kịch bản vừa, trừ chi phí lứa kế tiếp, còn lại bao nhiêu cho trả nợ và sinh hoạt. Phần gốc đề xuất trả tập trung vào các quý có xuất chuồng, phần lãi tiền vay trả định kỳ theo thoả thuận.

Đừng dùng toàn bộ tiền bán lứa này để trả nợ, vì lứa sau cần tiền mua giống và cám ngay. Phương án nên ghi rõ phần tiền giữ lại cho lứa kế tiếp, ví dụ giả định khoảng 190 triệu cho giống và cám tháng đầu. Một phương án dành sẵn tiền tái đầu tư cho thấy hộ hiểu rằng trại chỉ trả được nợ khi nó tiếp tục nuôi được.

Phần này không phải để quyết định có nên vay hay không, mà để kiểm xem nếu có khoản vay thì nhịp trả có khớp nhịp tiền về hay không. Nếu ở kịch bản xấu dòng tiền quý nào cũng âm, câu trả lời đã nằm sẵn trong bảng.

Câu hỏi thường gặp

Nuôi lợn thịt quy mô hộ nên bắt đầu với bao nhiêu con?

Nên bắt đầu ở mức chuồng hiện có chứa thoải mái và số tiền bạn chịu được nếu mất trọn một lứa. Nhiều hộ chọn lứa đầu nhỏ hơn dự kiến để đo hệ số thức ăn và tỷ lệ hao hụt thật trước khi mở rộng.

Giá lợn hơi hoà vốn tính như thế nào?

Cộng toàn bộ chi phí cho một con gồm giống, thức ăn, thuốc, điện nước, hao hụt, khấu hao chuồng và công lao động, rồi chia cho số ký xuất chuồng. Kết quả là mức giá mà dưới đó mỗi con bán ra là lỗ.

Có nên tính công lao động của gia đình vào chi phí không?

Nên tính để biết lợi nhuận thật. Nếu bỏ công gia đình, lợi nhuận trông cao, nhưng thực chất chỉ là tiền công của chính mình. Người đọc phương án thường đánh giá cao việc tách bạch hai khoản này.

Phương án chăn nuôi có cần giấy tờ về môi trường không?

Tuỳ quy mô mà hộ cần kê khai chăn nuôi, có biện pháp xử lý chất thải và đáp ứng khoảng cách theo quy định địa phương. Hỏi chính quyền xã và ghi rõ tình trạng vào phương án, kể cả việc còn đang làm.

Làm sao thể hiện rủi ro giá lợn trong phương án?

Lập bảng ba kịch bản giá lợn hơi xấu, vừa, tốt cho cùng một lứa, chỉ rõ giá hoà vốn và cho biết hộ có khoản dự phòng nào nếu gặp hai lứa liền giá xấu. Không nên chỉ đưa một mức giá bán.

Có nên nuôi gối lứa để có tiền đều hằng tháng không?

Nuôi gối lứa cho dòng tiền đều hơn nhưng khó làm cùng vào cùng ra và khó để trống chuồng sát trùng. Nếu muốn gối lứa, nên có các dãy chuồng tách biệt hẳn và ghi rõ cách cách ly giữa các dãy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138