KhaThi.comKhả Thi
Phần thị trường và đối thủ

Phân tích đối thủ cạnh tranh trong phương án kinh doanh: đi xem, ghi chép và lập bảng

Cách tìm đủ đối thủ quanh khu vực, ghé từng nơi ghi mười điểm, ước số khách của họ, lập bảng so sánh và viết đoạn đối thủ vào phương án cho cơ sở nhỏ.

A Vietnamese man in a cap buys a baguette sandwich from a street cart at morning rush, seen over his shoulder from across the road, soft golden light, muted green background

Phân tích đối thủ cạnh tranh trong phương án kinh doanh của cơ sở nhỏ gồm bốn việc: tìm đủ những nơi đang bán thứ tương tự quanh khu vực, ghé từng nơi để ghi giá, giờ mở, cách phục vụ, ước số khách họ đang có, rồi lập một bảng so sánh ngắn. Bảng ấy cho người đọc thấy chỗ trống mà bạn định lấp.

Câu "đối thủ cạnh tranh không đáng kể" là một trong những câu làm người thẩm định mất lòng tin nhanh nhất. Ở đâu có khách thì ở đó có người bán; nếu bạn không thấy ai, hoặc là bạn chưa nhìn, hoặc là khu vực không có khách. Bài này dùng ví dụ giả định của anh Khoa, người định mở xe bánh mì cố định gần cổng một khu công nghiệp nhỏ, để đi qua từng bước và kết thúc bằng một đoạn mẫu viết vào phương án.

Ba vòng đối thủ cần nhìn

Vòng một, đối thủ trực tiếp. Bán cùng thứ, cho cùng nhóm khách, trong cùng khu vực. Với anh Khoa là các xe bánh mì, tiệm bánh mì quanh cổng khu công nghiệp. Đây là nhóm phải ghé từng nơi và đưa vào bảng.

Vòng hai, đối thủ gián tiếp. Bán món khác nhưng giải cùng một nhu cầu: bữa sáng nhanh trước giờ vào ca. Xôi, bánh bao, hàng cháo, căng tin trong khu. Không cần ghé hết, nhưng cần đếm và ghi giá vài nơi tiêu biểu.

Vòng ba, cách khách tự giải quyết. Mang cơm từ nhà, ăn ở nhà trọ, nhịn ăn sáng. Nghe có vẻ không phải đối thủ, nhưng nếu phần lớn công nhân mang đồ ăn theo thì thị trường thật nhỏ hơn nhiều so với số người đi qua cổng.

Đối thủ sắp đến. Mặt bằng đang sửa, tấm vải che có dáng một quầy bán hàng, người quen trong khu nói sắp có căng tin mới. Ghi lại dù chưa chắc, và nhắc trong phần rủi ro.

Kênh bán khác của chính đối thủ. Một tiệm có thể bán ít tại chỗ nhưng nhận nhiều đơn đặt trước qua tin nhắn của tổ trưởng các xưởng. Hỏi khách để biết điều này, vì nó ảnh hưởng tới phần khách bạn có thể giành được.

Tìm đủ đối thủ trong khu vực

Không cần công cụ đặc biệt, chỉ cần đi bộ và một tờ giấy trắng. Cách làm sau giúp bạn không bỏ sót, kể cả những người bán không có biển hiệu.

  1. Vẽ sơ đồ tay khu vực bán kính 300 đến 500 mét quanh điểm bán dự kiến, đánh dấu cổng, đường chính, bãi giữ xe, khu trọ.
  2. Đi bộ theo từng con đường vào khung giờ bán chính, với anh Khoa là 5 giờ 30 đến 7 giờ sáng. Nhiều xe đẩy chỉ có mặt đúng khung giờ ấy, đi buổi khác sẽ không thấy.
  3. Đánh số mỗi điểm bán lên sơ đồ, ghi loại món, vị trí so với cổng, có chỗ ngồi hay không.
  4. Tra thêm trên các ứng dụng đặt đồ ăn và nhóm mua bán của khu vực bằng điện thoại, ghi những nơi giao đến khu công nghiệp dù không đặt quầy gần đó.
  5. Hỏi năm sáu người làm trong khu: sáng nay ăn gì, mua ở đâu. Câu trả lời thường lòi ra một hai nơi bạn chưa thấy.
  6. Chốt danh sách: bao nhiêu đối thủ trực tiếp, bao nhiêu gián tiếp. Ghi ngày khảo sát.

Kết quả giả định của anh Khoa: bốn điểm bán bánh mì trực tiếp trong bán kính 300 mét, sáu điểm bán món sáng khác, một căng tin nội bộ mở từ 6 giờ 30. Danh sách này là nền cho mọi bước sau.

Mười điểm cần ghi khi ghé từng đối thủ

Ghé như một khách bình thường, mua một phần, quan sát mười lăm đến hai mươi phút. Ghi ngay sau khi rời đi để không quên. Đây là mười điểm đủ cho một bảng so sánh có ích.

  • Giá từng loại chính, giá phần rẻ nhất và phần đắt nhất.
  • Giờ mở và giờ dọn, ngày nghỉ trong tuần.
  • Thời gian chờ từ lúc gọi đến lúc nhận, vào giờ đông.
  • Số người bán, cách chia việc giữa họ.
  • Món bán chạy nhìn thấy được: món nào ra nhiều nhất trong khoảng thời gian quan sát.
  • Cách nhận tiền: tiền mặt, chuyển khoản, có quét mã hay không.
  • Có nhận đặt trước, giao tận xưởng hay không.
  • Chỗ để xe, chỗ đứng chờ, chỗ ngồi.
  • Điều khách phàn nàn nghe được tại chỗ, hoặc điều khách khen.
  • Ước số khách trong khung quan sát, đếm bằng vạch trên giấy.

Nhớ ghé mỗi đối thủ ít nhất hai lần, một lần ngày thường, một lần cuối tuần hoặc ngày đầu tháng. Một lần ghé có thể gặp đúng hôm họ thiếu người hoặc hết hàng, cho bạn ấn tượng sai.

Ước lượng số khách của đối thủ

Người đọc phương án thường hỏi: nếu các quán quanh đó đang phục vụ đủ khách, bạn lấy khách từ đâu. Để trả lời, bạn cần một con số thô về lượng khách hiện có của đối thủ. Không cần chính xác, chỉ cần đúng cỡ.

Cách làm: chọn khung giờ đông nhất, đứng ở vị trí nhìn được quầy của đối thủ, đếm số khách mua trong mười lăm phút, lặp lại bốn lần cho cả khung. Ví dụ giả định: xe bánh mì A bán trung bình 22 phần mỗi mười lăm phút trong khung 5 giờ 45 đến 6 giờ 45, tức khoảng 88 phần giờ cao điểm. Hỏi khéo người bán hoặc quan sát thêm, bạn biết họ bán thêm lác đác đến 8 giờ, ước tổng khoảng 120 phần mỗi sáng.

Làm tương tự với ba điểm còn lại, cộng lại được khoảng 350 phần bánh mì mỗi sáng quanh cổng. So với số công nhân đi qua cổng ca sáng mà bạn đếm được, giả định 2.400 người, nghĩa là khoảng 15 phần trăm đang mua bánh mì ở cổng. Đây là con số rất có ích: nó cho biết thị trường bánh mì sáng ở cổng hiện cỡ 350 phần, và nếu anh Khoa giành được 80 đến 100 phần, phương án phải giải thích vì sao.

Có hai cách để giải thích. Một là lấy khách từ đối thủ nhờ một điểm khác rõ ràng, chẳng hạn chờ ít hơn ở giờ đông. Hai là mở rộng thị trường, chẳng hạn phục vụ nhóm đang nhịn ăn sáng vì không kịp xếp hàng. Phương án tốt thường nói cả hai và ước phần của mỗi cách.

Bảng so sánh đối thủ mẫu

Bảng dưới đây là dạng đưa thẳng vào phương án. Đối thủ được gọi theo chữ cái, không nêu tên. Mọi số liệu là giả định của ví dụ anh Khoa.

Tiêu chíXe ATiệm BXe CCăng tin nội bộCơ sở dự kiến
Vị tríSát cổng chínhCách cổng 200 métCổng phụTrong khuCách cổng chính 60 mét
Giá phần phổ biến20 nghìn25 nghìn18 nghìn15 nghìn20 nghìn
Giờ bán5h30–8h6h–10h5h45–7h306h30–8h5h15–8h30
Thời gian chờ giờ đông6–8 phút3 phút5 phútXếp hàng dàiMục tiêu dưới 3 phút
Đặt trước theo tổKhôngCó, qua tin nhắnKhôngKhôngCó, gom đơn từ tối hôm trước
Ước phần mỗi sáng1209080Không rõ80–100 sau ba tháng

Đọc bảng, người thẩm định thấy ngay chỗ trống anh Khoa nhắm tới: giờ đông xe A sát cổng phải chờ lâu, còn tiệm B nhanh nhưng xa. Một điểm gần cổng, chuẩn bị sẵn theo đơn đặt trước, có lý do để giành một phần khách. Bảng không chê ai; nó chỉ cho thấy khác biệt.

Người đọc hồ sơ hỏi gì ở phần đối thủ

Khi đọc phần đối thủ, người thẩm định hay cán bộ của quỹ thường có ba câu hỏi trong đầu, dù không phải lúc nào cũng nói ra. Biết trước ba câu này, bạn viết phần đối thủ sao cho đã trả lời sẵn.

Câu thứ nhất: chủ cơ sở có thật sự đi xem không. Họ nhận ra điều này qua chi tiết. Bảng có giờ mở, thời gian chờ, ngày ghé; đoạn văn có một câu khách than phiền nghe được tại chỗ. Bảng chỉ có giá và một cột "chất lượng: trung bình" thì gần như chắc là viết từ trí nhớ.

Câu thứ hai: nếu đối thủ đang phục vụ đủ khách, phần của cơ sở mới đến từ đâu. Đây là lý do cần ước số khách của đối thủ và tổng thị trường hiện có. Không có con số này, mục tiêu 80 đến 100 phần mỗi sáng của anh Khoa trông như con số chọn cho đủ lãi.

Câu thứ ba: cơ sở chịu được bao lâu nếu đối thủ phản ứng. Với cơ sở nhỏ, phản ứng phổ biến nhất là giảm giá vài nghìn đồng hoặc khuyến mãi tháng đầu. Một dòng trong phương án như "nếu đối thủ giảm giá 2 nghìn đồng mỗi phần, cơ sở giữ giá và tăng phần đặt trước; doanh thu giả định giảm khoảng 10 phần trăm trong hai tháng, vẫn trong mức dự phòng" cho thấy bạn đã tính tới.

Phần đối thủ trả lời được ba câu này thì không cần dài. Một bảng, một đoạn kết luận, một dòng về phản ứng là đủ cho phần lớn phương án của cơ sở nhỏ.

Đoạn đối thủ viết vào phương án và những điều nên tránh

Sau bảng, viết một đoạn ngắn rút ra ý chính. Mẫu giả định:

"Quanh cổng chính khu công nghiệp hiện có bốn điểm bán bánh mì sáng, ước tổng khoảng 350 phần mỗi sáng (chủ cơ sở đếm trong các ngày 8, 9, 15 và 16), trên khoảng 2.400 công nhân ca sáng đi qua cổng. Điểm bán đông nhất nằm sát cổng nhưng giờ cao điểm khách chờ sáu đến tám phút, nhiều người bỏ đi vì sợ trễ ca. Cơ sở dự kiến mở sớm hơn 15 phút, nhận đơn đặt trước theo tổ từ tối hôm trước để giao gói sẵn, mục tiêu 80 đến 100 phần mỗi sáng sau ba tháng, trong đó khoảng một nửa từ đơn đặt trước."

Có vài điều nên tránh khi viết phần này. Không nhận xét xấu về chất lượng hay vệ sinh của cơ sở khác; vừa không kiểm được, vừa làm người đọc thấy bạn thiếu chừng mực. Không tìm cách lấy số liệu nội bộ của đối thủ như sổ sách, giá nhập, danh sách khách; những gì bạn dùng nên là thứ bất kỳ khách nào cũng quan sát được. Không chụp ảnh người bán hay khách của họ để đưa vào hồ sơ.

Cuối cùng, đừng giả định đối thủ đứng yên. Nếu bạn mở cửa và lấy khách của họ, họ có thể mở sớm hơn, giảm giá, hoặc nhận đặt trước như bạn. Một câu trong phần rủi ro về phản ứng của đối thủ, kèm việc bạn sẽ làm, cho thấy bạn nhìn thị trường như nó vốn vận động.

Câu hỏi thường gặp

Phương án kinh doanh nhỏ cần phân tích bao nhiêu đối thủ?

Thường ba đến sáu đối thủ trực tiếp trong khu vực bán hàng là đủ đưa vào bảng, cộng vài đối thủ gián tiếp tiêu biểu. Quan trọng là đủ những nơi đang phục vụ đúng nhóm khách bạn nhắm tới, không bỏ sót người bán không có biển hiệu.

Không tìm thấy đối thủ nào thì có phải là tốt không?

Không hẳn. Không có người bán thường nghĩa là chưa có khách hoặc bạn chưa nhìn kỹ. Hãy kiểm lại vòng đối thủ gián tiếp và cách khách tự giải quyết nhu cầu, rồi xem khu vực có thật sự cần thứ bạn bán.

Có nên ghi tên thật của quán đối thủ trong phương án không?

Nên gọi theo chữ cái như quán A, xe B kèm vị trí tương đối. Mục đích là cho người đọc thấy bạn đã khảo sát kỹ, không phải nêu tên hay đánh giá cơ sở khác. Giữ giọng mô tả trung lập.

Làm sao biết đối thủ bán được bao nhiêu mà không hỏi họ?

Đứng quan sát ở khung giờ đông, đếm số khách mua trong từng khoảng mười lăm phút, lặp lại vài lần ở vài ngày khác nhau rồi nhân lên. Con số chỉ đúng cỡ, nhưng đủ để biết thị trường hiện có lớn chừng nào.

Bảng so sánh đối thủ nên có những cột nào?

Tối thiểu gồm vị trí, giá phần phổ biến, giờ bán, thời gian chờ hoặc thời gian giao, cách nhận đơn và ước lượng khách. Thêm cột cho chính cơ sở của bạn để người đọc thấy chỗ khác biệt ngay trong một bảng.

Có cần viết về phản ứng của đối thủ khi mình mở cửa không?

Nên viết ngắn trong phần rủi ro: đối thủ có thể giảm giá, mở sớm hơn hay nhận đặt trước giống bạn. Kèm một hai việc bạn sẽ làm khi điều đó xảy ra, để người đọc thấy phương án không giả định thị trường đứng yên.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138