KhaThi.comKhả Thi
Phần thị trường và đối thủ

Khảo sát thị trường trước khi mở cửa hàng: kế hoạch hai tuần tự làm được

Lịch khảo sát mười bốn ngày cho người sắp mở cửa hàng: đếm người qua lại, hỏi khách sáu câu, ghé đối thủ, tổng hợp thành con số đưa vào phương án.

A young Vietnamese woman sits on a plastic stool at a street corner holding a clipboard with blank paper, tallying passersby at dusk, seen from behind, cool blue and amber light

Khảo sát thị trường trước khi mở cửa hàng có thể tự làm trong hai tuần với một cuốn sổ, một cây bút và vài buổi ngồi đếm. Mục tiêu không phải là bản báo cáo dày, mà là bốn con số dùng được cho phương án: số người qua lại, tỉ lệ có nhu cầu, mức sẵn lòng chi và số đối thủ đang phục vụ nhu cầu ấy.

Thuê đơn vị nghiên cứu thị trường thường vượt quá ngân sách của một cơ sở nhỏ, và kết quả của họ cũng phải đối chiếu với thực tế con phố của bạn. Bài này đưa ra lịch mười bốn ngày mà chị Lan, người định mở tiệm giặt sấy cạnh một khu nhà trọ sinh viên (giả định), có thể làm một mình hoặc cùng một người nhà: đếm thế nào, hỏi gì, ghé đối thủ ra sao, và cách biến sổ ghi chép thành đoạn văn trong phương án.

Lịch khảo sát mười bốn ngày

Lịch dưới đây chia việc theo ngày, xen kẽ ngày thường và cuối tuần để số đếm không bị lệch. Mỗi buổi đếm khoảng hai giờ, đủ để có số đại diện mà không quá mệt.

NgàyViệcKết quả cần có
1Đi bộ quanh khu vực bán kính 500 mét, vẽ sơ đồ tay, đánh dấu nhà trọ, trường, chợ, đối thủSơ đồ khu vực và danh sách điểm cần đếm
2–3Đếm người qua lại trước mặt bằng định thuê, sáng và tối, ngày thườngSố người mỗi giờ theo khung giờ
4Đếm số phòng trọ, hỏi chủ nhà trọ vài câu về số người ở và chỗ giặt đồƯớc số người ở trong khu
5–6Ghé từng đối thủ, ghi giá, giờ mở, số máy, thời gian trả đồBảng đối thủ
7Đếm người qua lại ngày thứ bảy, sáng và tốiSo ngày thường với cuối tuần
8–10Hỏi 40 đến 60 người thuộc nhóm khách mục tiêu theo bảng sáu câuTỉ lệ có nhu cầu, mức chi, tần suất
11Đếm khách ra vào một đối thủ trong giờ cao điểmƯớc lượng khách của đối thủ
12Đếm lại một buổi ở khung giờ đông nhất để kiểmXác nhận số đếm
13–14Tổng hợp sổ ghi, tính bốn con số, viết đoạn kết quả vào phương ánPhần thị trường có căn cứ

Nếu bạn chỉ có cuối tuần rảnh, kéo lịch ra bốn tuần nhưng giữ đủ các việc. Điều cần tránh là đếm đúng một buổi rồi nhân lên cả tháng; số đếm một buổi có thể lệch rất xa vì trời mưa, vì có đám cưới, hay vì hôm đó sinh viên thi.

Đếm người qua lại cho đúng

Số đếm là căn cứ mạnh nhất trong phần thị trường của cơ sở nhỏ, nhưng cũng dễ làm sai nhất. Cách đếm sau giúp con số đứng vững khi người đọc hỏi lại.

  1. Chọn đúng điểm đứng. Ngồi đối diện hoặc chéo mặt bằng định thuê, nhìn được cả hai chiều đi. Đếm người đi bộ và xe máy riêng.
  2. Chia theo khung mười lăm phút. Mỗi khung kẻ một dòng, gạch theo nhóm năm. Sau hai giờ bạn có tám dòng, thấy rõ giờ nào đông.
  3. Chỉ đếm người thuộc nhóm khách. Với tiệm giặt sấy cạnh khu trọ sinh viên, chị Lan đếm người trẻ đi bộ ra vào hẻm trọ, không đếm xe tải đi ngang. Ghi luôn tiêu chí đếm vào sổ.
  4. Đếm ít nhất bốn buổi. Hai ngày thường và một ngày cuối tuần, cả sáng lẫn tối. Lấy bình quân, đồng thời ghi số thấp nhất.
  5. Ghi điều kiện hôm đếm. Thời tiết, có sự kiện gì không, tuần thi hay tuần nghỉ. Người đọc tin con số hơn khi thấy bạn biết nó có thể lệch vì đâu.

Ví dụ giả định: bốn buổi đếm được trung bình 140 người trẻ ra vào hẻm trọ mỗi giờ trong khung 18 đến 20 giờ, buổi thấp nhất 95 người. Trong phương án, chị Lan ghi cả hai số và dùng số thấp hơn để tính.

Bảng hỏi sáu câu cho khách tiềm năng

Hỏi ngắn thì người ta mới chịu dừng lại. Sáu câu dưới đây trả lời trong khoảng một phút, đủ để ra các con số phương án cần. Ví dụ là câu hỏi của chị Lan; bạn đổi theo ngành mình.

  • Câu 1, sàng lọc: "Bạn đang ở trọ quanh đây phải không?" Không thì cảm ơn và dừng.
  • Câu 2, cách làm hiện tại: "Hiện bạn giặt đồ bằng cách nào: tự giặt tay, máy chung ở trọ, hay mang ra tiệm?"
  • Câu 3, tần suất: "Mỗi tuần bạn giặt mấy lần, mỗi lần khoảng bao nhiêu ký đồ?"
  • Câu 4, mức chi hiện tại: "Nếu đang giặt ở tiệm, mỗi lần bạn trả khoảng bao nhiêu?"
  • Câu 5, điều chưa vừa ý: "Chỗ giặt hiện tại có điều gì bạn thấy bất tiện nhất?" Ghi nguyên văn câu trả lời.
  • Câu 6, ý định: "Nếu có tiệm giặt sấy cách trọ năm phút đi bộ, trả đồ trong ngày, bạn có thử không?" Ghi ba mức: chắc chắn thử, có thể, không.

Câu 6 là câu dễ bị thổi phồng nhất, vì người ta hay nói "có" cho lịch sự. Khi tính, chỉ dùng nhóm "chắc chắn thử" và nhân thêm một hệ số thận trọng, ví dụ một phần ba hoặc một nửa. Câu 5 thì ngược lại, là kho chữ quý để viết phần điểm khác của cơ sở.

Hỏi sao cho câu trả lời đáng tin

Không giới thiệu mình là người sắp mở tiệm ngay từ đầu. Khi người được hỏi biết bạn là chủ tương lai, họ có xu hướng nói điều bạn muốn nghe. Chỉ cần nói "mình đang tìm hiểu nhu cầu giặt đồ quanh khu trọ, hỏi bạn một phút được không". Đến cuối mới nói thêm nếu họ hỏi.

Hỏi về việc đã làm, không hỏi về việc sẽ làm. "Tuần trước bạn giặt mấy lần" đáng tin hơn "bạn thường giặt mấy lần", và cả hai đáng tin hơn nhiều so với "bạn có muốn dùng dịch vụ giặt sấy không". Người ta nhớ việc vừa làm khá chính xác, còn ý định thì thay đổi theo tâm trạng.

Hỏi rải ở nhiều chỗ và nhiều giờ. Nếu chỉ hỏi ở cổng một dãy trọ lúc tối, bạn chỉ có ý kiến của người ở dãy ấy. Chia số người cần hỏi ra ba bốn điểm, hai khung giờ. Ghi chỗ hỏi bên cạnh mỗi phiếu để sau còn xem có điểm nào lệch hẳn so với điểm khác không.

Ghi số người từ chối trả lời. Nếu hỏi 80 người mà chỉ 45 người chịu trả lời, ghi cả hai con số. Người đọc phương án thấy bạn không giấu phần dữ liệu không đẹp, và bạn cũng có cảm giác đúng hơn về độ quan tâm thật của khu vực.

Đừng tặng quà để đổi lấy câu trả lời. Một ly nước mời người đã dừng lại là lịch sự, nhưng quà có giá trị làm người ta trả lời vì quà, kéo kết quả lệch về phía tích cực.

Biến sổ ghi thành bốn con số

Sau ngày mười hai, bạn có sổ đếm, phiếu hỏi và bảng đối thủ. Bảng dưới đây là cách chị Lan quy chúng thành con số dùng cho phương án, mọi số là giả định.

Con sốCách tínhKết quả giả định
Người ở trong khuĐếm 320 phòng trọ, hỏi chủ trọ được trung bình 2,2 người mỗi phòngKhoảng 700 người
Tỉ lệ đang giặt ở tiệm hoặc có ý định chắc chắn52 phiếu hợp lệ, 9 người đang giặt ở tiệm, 7 người chắc chắn thử16 trên 52, khoảng 31 phần trăm
Tỉ lệ dùng trong phương ánNhân thêm hệ số thận trọng một nửaKhoảng 15 phần trăm, tức khoảng 105 người
Tần suất và mức chiBình quân 1,5 lần mỗi tuần, 4 ký mỗi lần, giá giả định 15 nghìn mỗi kýKhoảng 90 nghìn mỗi người mỗi tuần
Đối thủHai tiệm trong bán kính 500 mét, một tiệm trả đồ hôm sauHai đối thủ trực tiếp

Từ đây doanh thu tuần ước khoảng 105 người nhân 90 nghìn, bằng khoảng 9,5 triệu đồng, tức khoảng 41 triệu đồng mỗi tháng ở mức ổn định (giả định). Con số này đi thẳng sang phần doanh thu, cùng với ghi chú rằng nó đã được nhân hệ số thận trọng.

Khi kết quả khảo sát không như mong đợi

Số đếm thấp hơn dự tính. Đừng đếm thêm cho tới khi ra số đẹp. Hãy hỏi vì sao thấp: giờ đếm chưa đúng, điểm đứng chưa đúng, hay khu vực thật sự vắng. Nếu đếm ở giờ khác vẫn thấp, đó là thông tin về mặt bằng, không phải về cách đếm.

Phần lớn người hỏi đang tự làm lấy. Ví dụ đa số sinh viên tự giặt tay hoặc dùng máy chung ở trọ. Thị trường thật nhỏ hơn số người ở; phương án cần tính trên nhóm đang trả tiền cho dịch vụ, cộng thêm phần nhỏ có thể chuyển sang.

Mức chi thấp hơn giá dự kiến. Nếu người được hỏi đang trả 10 nghìn mỗi ký mà bạn định thu 15 nghìn, bạn cần một lý do khách chịu trả thêm, ví dụ trả đồ trong ngày, hoặc phải xem lại giá. Ghi cả hai mức vào phương án và nói bạn chọn mức nào.

Đối thủ mạnh hơn bạn nghĩ. Một tiệm đã mở lâu, giá thấp, khách quen đông. Ghi nhận thẳng thắn, rồi tìm nhóm khách mà tiệm ấy chưa phục vụ tốt: giờ muộn, cần lấy gấp, ở xa tiệm ấy.

Kết quả mâu thuẫn nhau. Người được hỏi nói muốn dùng, nhưng tiệm hiện có thì vắng. Khi lời nói và việc làm vênh nhau, tin việc làm. Ghi mâu thuẫn ấy vào phương án như một giả định cần kiểm sau khi mở.

Viết kết quả khảo sát vào phương án

Kết quả khảo sát nên được trình bày ngắn trong phần thị trường, phần chi tiết như bảng đếm từng khung giờ và phiếu hỏi tổng hợp thì đưa vào phụ lục. Một đoạn mẫu như sau:

"Chủ cơ sở tự khảo sát khu vực trong 14 ngày (từ ngày 3 đến ngày 16 của tháng khảo sát). Kết quả: khu trọ quanh mặt bằng có khoảng 320 phòng, ước 700 người ở; đếm bốn buổi tối được trung bình 140 người trẻ ra vào hẻm trọ mỗi giờ (thấp nhất 95). Hỏi 80 người, 52 người trả lời đủ; 9 người đang giặt ở tiệm, 7 người cho biết sẽ thử ngay tiệm mới trả đồ trong ngày. Điều khách than phiền nhiều nhất là phải chờ sang hôm sau và đồ bị lẫn. Phương án dùng tỉ lệ thận trọng 15 phần trăm số người ở, tức khoảng 105 khách thường xuyên sau ba tháng."

Đoạn này có ngày, có cách làm, có số người từ chối, có câu than phiền thật của khách và có hệ số thận trọng. Người đọc có thể không đồng ý với tỉ lệ 15 phần trăm, nhưng họ thấy rõ con số đến từ đâu và có thể tự điều chỉnh. Đó là điều làm phần thị trường của bạn khác với một phần thị trường viết từ bàn làm việc.

Một giới hạn cần thừa nhận thẳng: khảo sát vài chục người không đại diện cho cả khu vực về mặt thống kê. Bạn không cần giấu điều này. Một câu như "kết quả dùng để định hướng, sẽ được kiểm lại sau ba tháng hoạt động" là đủ trung thực mà không làm phương án yếu đi.

Câu hỏi thường gặp

Khảo sát thị trường cho cửa hàng nhỏ cần hỏi bao nhiêu người?

Với cơ sở nhỏ, khoảng 40 đến 60 người thuộc đúng nhóm khách mục tiêu là đủ để định hướng. Quan trọng hơn số lượng là hỏi rải ở nhiều chỗ, nhiều giờ, và ghi lại cả số người từ chối trả lời.

Đếm người qua lại bao nhiêu buổi thì đủ?

Tối thiểu bốn buổi: hai ngày thường và một ngày cuối tuần, có cả sáng và tối, mỗi buổi khoảng hai giờ. Ghi số bình quân và số thấp nhất, rồi dùng số thấp hơn khi tính doanh thu cho thận trọng.

Có nên nói với người được hỏi là mình sắp mở tiệm không?

Không nên nói ngay từ đầu, vì người ta dễ trả lời theo hướng làm bạn vui. Chỉ cần nói đang tìm hiểu nhu cầu trong khu vực. Nếu cuối buổi họ hỏi thì bạn nói thật, không cần giấu.

Câu trả lời "có, sẽ thử" của khách tin được bao nhiêu?

Nên tin một phần. Người ta hay trả lời có cho lịch sự. Khi tính, chỉ dùng nhóm trả lời chắc chắn và nhân thêm hệ số thận trọng như một nửa hoặc một phần ba, rồi ghi rõ hệ số trong phương án.

Khảo sát tự làm có được người thẩm định chấp nhận không?

Không ai bảo đảm được việc chấp nhận, nhưng khảo sát có ngày làm, cách làm, số người hỏi, số người từ chối và phụ lục ghi chép thường được đánh giá cao hơn số liệu ngành chung chung không rõ nguồn.

Khảo sát xong thấy nhu cầu thấp thì làm gì?

Đó là kết quả có giá trị, giúp bạn tránh bỏ tiền vào chỗ không hợp. Hãy xem lại địa điểm khác, đổi nhóm khách, đổi cách bán hoặc thu nhỏ quy mô ban đầu trước khi ký thuê mặt bằng hay đặt mua thiết bị.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138